| |
 Bilgi Felsefesi
A. Kadir Çüçen
Asa Yayınevi
"Bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir." diyerek en bilge insan olmadığını büyük bir alçak gönüllülükle ileri süren Sokrates acaba haklı mıydı? Gerçekten insanoğlu bir şeyin ne olduğunu bilebilir mi? Bilgi nedir? Nasıl biliyoruz? Aklımızın veya duyularımızın bilgideki payı nedir? Yoksa sezgi mi gerçeği ve doğruluğu bize veriyor? Acaba bildiğimizin doğru olduğunu nasıl biliyoruz? Her şeyi mi yoksa sınırlı bir alanı mı biliyoruz?
|
| |
 Bilgi Felsefesi
Vehbi Hacıkadiroğlu
Cem Yayınevi
'Dış dünya üzerine bilgimizin deneyden başka kaynaklarının bulunabileceğini öne sürmenin, çağdaş düşünceyle bağdaşmadığını kabul etmek zorundayız. Böyle ödünsüz bir deneyciliğin felsefe sorunlarının çözümlenmesinde yetersiz kalacağını kabul eden felsefecilerin sayısı hiç de az değildir.
Böyle bir kabulün haklı olduğu söylenebilir mi?
|
| |
 Descartes'çı Bilgi Kuramının Temellendirilişi
Afşar Timuçin
Bulut Yayınları
Ortaçağ’ı oluşturan toplumsal ve kültürel değerler Descartes doğmadan çok önce sarsılmış,yeni bir çağın ilk ışıkları çoktan kendini göstermişti. Başlamakta olan Yeniçağ’a imzasını atan Descartes’ın sorunları işleyişindeki sıra da göz önünde tutularak, önce öznenin nesneye yönelişini belirleyen yöntem anlayışı, sonra da özne ile nesnenin yapıları ve karşılıklı konumlarının incelendiği bir çalışma.
|
| |
 İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme
John Locke
Kabalcı Yayınları
İlk baskısı 1690 yılında yapılan İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme yüzyıllar boyunca Batı felsefesinin başyapıtlarından biri olma niteliğini korumuştur. Bilgilerin kaynağının deneyde ve duyumlarda olduğunu, ruhun da bunlara dayanarak düşünceyi geliştirdiğini ileri süren Locke'un felsefesi Descartes'ın doğuştan idelerini reddeden duyumcu bir maddeciliktir. |
| |
 Anglo-Sakson Felsefede Bilgi Görüşleri
Harun Rızatepe
Ebabil Yayınları
Analitik felsefe geleneğinin Türkiye'deki önemli ustalarından Harun Rızatepe, çağdaş Anglo-Sakson bilgi felsefesinin serüvenini, önce Descartes'tan, sonra da ondokuzuncu yüzyıl düşüncesinden, Boole ve Mill'den hareketle kusursuzca anlatıyor. Yapıtta, Reichenbach, Hempel, Carnap, Popper ve Kuhn aracılığıyla çağdaş bilim felsefesinin özünü ve temel problemlerini, Brentano, Meinong, Russell ve Wittgenstein yoluyla günümüz dil felsefesini, Frege, Quine, Geach ve Zolta dolayımıyla çağdaş mantık ve zihin felsefesinin belli başlı sorunlarını, Peirce'tan hareketle de pragmatizmi, Rızatepe'nin filozofça tartışması yer almaktadır.
|
| |
 Bilgi Nedir?
What'is Knowledge
David Pears
Bilim ve Sanat Yayınları
Pears'ın bilgi felsefesinin olduklarında daha fazla bölünemeyen en temel sorularının yol göstericiliğinde yürüttüğü "Bilginin Neliği" çözümlemesi, bilgi üstüne düşünürken pek çoğumuzun adımlamaya yanaşmadığı yolların aslında ne denli önemli olduklarını tanıtlamakla yetinmiyor; alt çözümlemelerinde geliştirdiği en az bilginin kendisi denli değerli ölçütlerle, değişik düşünsel araştırı izlencelerinde dirsek çürüten bilgi emekçilerini dağarcıklarındaki "paha biçilmez kesinlikler"in gerçekliklerini denetlemeye çağırıyor.
|
| |
 Bilginin Temelleri
Arda Denkel
Metis Yayınları
Kimi düşünürlere göre bilgi, insanı çevreleyen, ondan bağımsız bir evrenden gelir ve algıyla elde edilir. Oysa kuşkucu yöntemler bu görüşün bazı çelişkilere yol açtığını sergiliyor. Daha elde ediliş biçimiyle kuşku uyandıran insan bilgisine güvenilebilir mi? Bu kitabın ilk amacı bilginin kaynağı konusundaki bu çelişkiyi çözmektir. İkinci amacı ise, gerek dış evrenin gerekse insan anlığının fiziksel olduğu görüşünü savunarak, bu dış evrenin bilgisiyle değişen 'ben'in nasıl özdeş kaldığını araştırmaktır. Bilginin Temelleri ilk kez Eylül 1984'te yayımlandı ve bilgi üzerine Türkçe felsefe yazımının temel kitaplarından biri oldu. Kitap bugün için de önemini koruyor: Kullanılan felsefe terimlerini açıklamak amacıyla eklenen sözlükle birlikte okura bilgi sorunu üzerine yetkin bir kaynak sunuyor.
|
| |
 Bilgi Teorisi ve Mantık
Ernst von Aster
Sosyal Yayınlar
Bilgi teorisi, adından da anlaşılacağı gibi, bilmek'le ilgilidir. Bilme'nin bilimidir. Buna karşılık mantık, düşünme'nin bilimidir. Ancak, düşünmek, bilmenin belirli bir biçimi, belirli bir türüdür. Bundan dolayı da mantık, bilgi teorisinin bir bölümüdür. Bilmek ile düşünmek ruhsal olaylardır. Ruhsal olayları da psikoloji inceler. Bu yüzden bilgi teorisi ile mantığın psikolojiye giren konular olduğu sanılabilir; ama bu anlayış doğru değildir. Çünkü bilgi teorisi ve mantık, bir bilme ve düşünme psikolojisinden bilgiye ve düşünmeyi çok belli bir açıdan araştırmakla ayrılırlar. Bilmek ile düşünmek, gerçi, birer ruhsal olaydır. ama bunlar belirli bir erek, belirli bir görevi olan ruhsal olaydır. Bu erek ya da göreve de doğruluk deriz. (Kitabın Girişinden)
|
| |
 Bilgi Üzerine Üç Söyleşi
Three Dialogues on Knowledge
Paul Feyerabend
Metis Yayınları
"Felsefeciler en aşırı karmaşaların ardında açık seçik ilkeler bulabilmekle övünürler. Çağcıl felsefe, bu bakımdan daha güvençsiz olmakla birlikte yine de karmaşık olayların ardında açık yapılar bulunduğu düşüncesini korur. Birtakım felsefeciler (ama toplumbilimciler, ozanlar bile) metinlere buna uygun biçimde yaklaşır; mantıkça onaylanabilir bir yapının parçası durumuna sokulabilecek bileşenler arayıp bu yapıyı geri kalanları yargılamakta kullanırlar.
"Bu girişim başarısızlığa yazgılıdır. İlkin, bilgiye önemli katkılarda bulunan bilimlerde karşılığı bulunmamasından ötürü. İkincileyin, 'yaşam'da karşılığı olmamasından ötürü...
"...Düşünceler, tıpkı kelebekler gibi, yalnızca varolmakla kalmaz; gelişir, başka düşüncelerle ilişkiye girer, etkide bulunurlar... Platon düşüncelerle yaşam arasındaki uçurumun söyleşiyle aşılabileceğini düşünmüştü - kendisince, geçmiş olayların yüzeysel bir anlatımı olan yazılı söyleşiyle değil değişik ortamlardan gelen kişiler arasında gerçek, sözlü bir alışverişle. Söyleşinin denemeden daha esinleyici olduğuna ben de katılıyorum. Savlar, uslamlamalar üretebilir. Savların, uslamlamaların işin içinde olmayanlar ya da başka bir okuldan uzmanlar üzerindeki etkilerini gösterebilir, bir denemenin ya da kitabın gizlemeye çalıştığı açık uçları ortaya serer, en önemlisi yaşamımızın en sağlam olduğuna inandığımız parçalarının kuruntuluğunu tanıtlayabilir. Sakıncalı yanı, bütün bunların yaşayan kişilerin, gözlerimizin önündeki eylemlerinde değil, kâğıt üzerinde yapılması. Yine bir tür arıtkan etkinliğe katılmaya çağrılıyoruz, başka sözler kullanırsak, yine yalnızca düşünmeye çağrılıyoruz. Yine, 'salt' bilgi de içinde olmak üzere, yaşamlarımızı gerçekten biçimleyen düşünce, algı, duygu arasındaki savaşlardan çok uzağız..." – Paul Feyerabend
|
| |
 Bir Bilgi Anarşisti: Feyerabend
Cemal Güzel
Bilim ve Sanat Yayınları
'O zamanlar, hatta daha da yenilerde, çağcıl bilimin yükselişiyle yirminci yüzyıldaki gözden geçirilişi sırasında, Bayan Us, araştırmanın güzel, yardımsever ancak zaman zaman fazlasıyla koruyucu olabilen tanrıçasıydı. Bugün onun felsefi koruyucuları (ya da pezevenkleri mi deneliyim?) Bu tanrıçayı 'olgun', yani geveze fakat dişleri dökülmüş bir kadına çevirdiler.'
Paul K. Feyerabend
|
| |
 İnsan Bilgisinin İlkeleri Üzerine
A Treatise Concerning the Principles of Human Knowledge
George Berkeley
Bilim ve Sanat Yayınları
|
| |
 Bilginin Fenomenolojisi
Phanomenologie der Erkenntnis, Philosophie der symbolischen Formen
Sembolik Formlar Felsefesi III
Ernst Cassirer
Hece Yayınları
Bilginin temel dürtüsü, yani varlığın örtülü sembolünü açma ve hakikati çıplak ve örtüsüz biçimde kendi önüne serme çabası olan dürtü, her zaman yeniden doğar. Dünyayı mutlak birlik olarak kavramak isteyen felsefi bakışın önünde, her çeşitlilik gibi özellikle sembollerin çeşitliliği de en sonunda eriyip gitmelidir; son gerçeklik, bizzat kendinde varlığın gerçekliği, görülebilir olmalıdır. Bütün zamanların metafiziği, hep bu temel problemin eşiğinde bulunmaktaydı... Felsefe tarihinin tamamı, içindeki bütün sistematik çelişkilere rağmen, okulların kavgaları arasında yolunu şaşırmadan, aynı yönü izlemiş gibi görünmektedir. Felsefe, öncelikle bu kendini onaylama eyleminde, yani gerçeklik bilgisinin asıl organı olarak bizzat kendisine duyduğu güvende kendini kurar.
E. Cassirer
|
| |
 Dış Dünya Üzerine Bilgimiz
Our Knowledge of the External Word
Bertrand Russell
Kabalcı Yayınları
|
| |
 Platon'dan Habermas'a Felsefede Doğruluk ya da Hakikat
Harun Tepe
İmge Kitabevi Yayınları
"Bilim adamları doğruluğu arıyorlar, arasıra buluyorlar da, sanatçılar doğruluğu aramıyorlar, bu nedenle buldukları da yok; felsefenin ise bilim ve sanat arasında paradoksal bir yeri var, çünkü filozoflar sürekli doğruluğu arıyorlar, ama bulamıyorlar." Bilim adamları ve sanatçılara ilişkin söylenenin yerinde olup olmadığı bir yana, bu ifade felsefeye ilişkin çok yaygın bir kanıyı - "felsefe doğruluğu ya da hakikati arama çabasıdır" - dile getiriyor. Doğruluğun filozofların temel sorunu olduğu söyleniyor; ama doğruluk ya da hakikat, yalnız filozofların, felsefecilerin değil; bilim adamlarının, bilgiyle uğraşan herkesin ortak ereği.
İyi ama nedir bu yüzyıllardır izi sürülen, aranan doğruluk ya da hakikat? Nerededir ya da olanaklı mıdır? Sıkça söylendiği gibi göreli midir? Doğruluğu yanlıştan ayırt edebileceğimiz bir doğruluk ölçütü var mıdır?
Bu çalışma, tüm bu soruları, "doğruluk" kavramının anlamını, neliğini, nesneye uygun olup olmadığını, Platon'dan Habermas'a felsefi görüşlere dayanarak yanıtlama girişimidir.
|
| |
 Epistemik Mantık Üzerine Bir Araştırma
Teo Grünberg
Yapı Kredi Yayınları
Teo Grünberg, Epistemik Mantık Üzerine Bir Araştırma'da doktora tezi Anlam Kavramı Üzerine Bir Deneme'de ortaya koymuş olduğu genel yöntemi 'Bilgi' kavramına uyarlamaktadır. Bir yandan sembolik, bir yandan indüktif mantığa ve probabilite kuramına dayanan 'epistemik mantık', klasik bilgi-kuramı problemlerinin temelindeki 'bilgi', doğruluk', 'inanma' ve 'belgeleme' terimlerini aydınlatarak hem bilgi teorisi hem de metodoloji ve bilim felsefesi alanlarında önemli gelişmelere yol açmıştır
|
| |
 Günümüzde Felsefe Disiplinleri
Çeviren: Doğan Özlem
İnkılap Kitabevi
Bazı Batı ülkelerinden köklü bir yayın geleneği vardır: Yirmişer, otuzar yıllık aralarla (ki, bu aralar gitgide kısalmaktadır), felsefede ve bilimlerdeki son durum, felsefenin ve bilimlerin sistematik tanıtımını, konu, alan ve problemlerinin tarihsel bir betimini içerecek şekilde, kitap veya kitap dizisi halinde okuyucuya sunulur. Bu kitap veya kitap dizisi, felsefede ve ilgili bilim alanında o ülkede uzamanlığını kabul ettirmiş kişilerin kendi uzmanlık alalnları üzerine yazılarından oluşur. Bu kitapta, bu tür iki kitaptan seçilmiş yazıların çevirileri yer almaktadır. 15 ile 35 sayfalık bu yazılar, sadece iligli felsefe disiplinini tanıtma amacına da yönelik değildir ve yazarların kendi bakış açılarından o disiplinle iligi görüş ve eleştirilerini de içermeketedir. Tanıtma, görüş bildirme ve eleştiri, tüm yazılarda ortak özellikler olarak bulunmaktadır ki; bu özellikler, yazıları didaktik olmaktan kurtarıp dinamaik ve tartışmaya açık metinler kılmaktadır. Kitapta bazı disiplinin farklı bakış açılarından nasıl farklı biçimlerde betimlenevileceğine örnek olmaları bakımından ve okuyucuya bir karşılaştırma yapma olanağı vermek amacıyla art arda konulmuşladır.
|
| |
 İkinci Çözümlemeler
Aristoteles
Çevirmen:Ali Houshiary
YKY
İkinci Çözümlemeler, felsefe tarihinde “ilk bilgi kuramı kitabı” diye görülür. Aristotales öncesi düşünürlerden Parmenides, Herakleitos ve Platon “Bilgi nedir?”, “Sağlam bilgi nasıl elde edilir?” sorularıyla ilgilenmişlerdir ama bu alanda ilk “meta-bilgi kuramı” İkinci Çözümlemeler’de verilir.
|
| |
 Bilgi Kuramı : Karl Popper'in Eleştirel Akılcılığı Üzerine
Adnan Ömerustaoğlu
Araştırma yayınları
Bilgi, gizemli bir sözcüktür. Bu gizemin şifresinin çözülmesi, sırrına ulaşılması öteden beri felsefenin temel problem alanlarından birisidir. Bilginin ne olduğunu, nasıl üretildiğini, nasıl geliştiğini, kapsamını, ölçütünü anlamak ve açıklamak bilgi kuramının konusunu oluşturur. Bilgi araştırma konusu yapılırken onu üreten zihniyetin (ister bireysel olsun, ister toplumsal olsun) kültürün, ideolojinin, yaşantının, beklentinin, ihtiyaçların da araştırılması gerekir. Bilginin üretim sürecinde kullanılan yöntem ve teknikler, tavır veya tarz sorunun aydınlatılması için yeterli olmayabilir. Ayrıca bilgi önermeleri ve eğitim de araştırma konusu yapılmalıdır. Bilginin tam olarak anlaşılması için bilgi sürecine etki eden faktörlerin doğru bir şekilde betimlenmesi gerekir. Onun gizemini çözmek için bilginin arka planının araştırılması gerekir. Bilgi nasıl üretilir? Her bilgi üreticisinin, akademisyenin belki de en fazla felsefecilerin sorması gereken soru budur.
|
| |
Felsefe Diyalektik Bilgi Kuramı ( Epistemoloji)
Şahin Yenişehirlioğlu
Ankara üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Yayınları |
|
|
