Niobe

(Frig) Niobe babası Tantalos ve kardeşi Pelops gibi Anadalu'ya özgü efsanelik bir kişiliktir. Bu üç kişinin efsanesi de Anadolu’da kaynak bulur, oradan Hellas’a yayılır, yerli Hellen efsanesi gibi gösterilir.

Niobe, babası Tantalos'un kral olduğu Sipylos (Manisa) Dağı yöresinde doğmuş ve yaşamaktadır. Tanrıça Leto ile birlikte büyümesi, onunla arkadaşlık etmesi yaşamının bu dönemine rastlar. Ama efsaneye göre Niobe, Thebai kralı Amphion'la evlenmiş ve ondan birçok çocuğu olmuştur. Dramı çok çocuklu olmasından ileri gelir. Her çeşit sanatçıya tükenmez bir esin kaynağı alan Niobe'nin öyküsünü en açık seçik biçimde Homeros anlatır: Priamos, oğlu Hektor'un ölüsünü almak için Akhilleus'a geldiğinde, Akha yiğidi ölüyü geri vermeye razı olur. Yaşlı kralı barakasında konuklar, ama şafak söküp de ölüyle birlikte Troia'ya dönmeden önce de biraz yemek yemesini ister. Onu kandırmak için de Niobe'yi örnek olarak gösterir (İlyada, XXIV. Bölüm, 603 vd.):

“………
Güzel saçlı Niobe'nin de yemek geldi aklına,
oysa on iki çocuğu ölmüştü sarayında,
altı kızı, ergen altı oğlu.
Apollon öfkelenmişti Niobe'ye,
öldürmüştü oğullarını gümüş yayıyla,
kızlarını da okçu Artemis öldürmüştü,
Niobe güzel yanaklı Leto ile bir tutuyordu kendini,
diyordu Leto iki çocuk doğurdu, bense bir düzine.
İki kişi, Apollon'la Artemis, öldürdü hepsini.
Ölüler yatıp kaldılar kanlar içinde,
kimsecikler yoktu onları gömecek,
herkesi taşa çevirmişti Kronos oğlu.
Göklü tanrılar gömdü ölüleri onuncu günü,
işte o gün yemek geldi Niobe'nin aklına,
göz yaşı dökmekten yorgun düşmüştü.
Bugün Sipylos kayalarında, ıssız doruklarında,
Akheloos ırmağı kıyısında oynaşan su perilerinin
Yatakları var derler ya, işte oralarda,
tanrı buyruğuyla taş olmuştur Niobe,
yüreğine sindirir, durur acılarını.
………”

Ana / Babası	Evlilikleri	Çocukları
? Dione 3 Tantalos Niobe, babası Tantalos gibi Anadolu'ya özgü efsanevi bir kişiliktir. Niobe Söylencesi, Anadolu'dan Hellas'a giden söylencelerden biridir. Doğurganlığıyla ünlü bu Frygia kraliçesi, sonradan Hellas'ta Amphion'la evlendirilir.	Amphion 1	Niobidler

Niobe gerçekten de taş kesilmiştir. Efsanesi bugün de yaşar: Manisa'da kadın yüzü biçiminde bir kaya vardır. Bir derenin üstüne sarkan, kapkara, pürtük pürtük bir kayanın göz yerindeki oyuklarından su sızar. Sızan bu sulara Niobe'nin gözyaşları derler. Ağlar durur, yaşlı ana, yitirdiği bunca çocuğuna. Ama birkaç kilometre ötede, Sipylos Dağı’nın yamaçlarında, çalılıklar arasında başka bir kaya, Ana Tanrıça Kybele'nin anıtı vardır, Manisa'da. Kybele ana, Niobe ana, bir de öç alan, analıkta her ölümlüden üstün olduğunu açığa vuran, Leto ana. Bunlar aynı inanç ve efsane zincirinin halkalarıdır. Niobe kayasının biraz ötesinde Mesir bayramı kutlanır. Bugün de Manisa'da, bir bahar ve bereket bayramıdır bu. Camiden aşağı halka atılan kutsal macunlar kısırlığı önler, doğurganlığı kamçılarmış. Kybele, Leto, Niobe aynı tasarın başka başka kişilerde canlandırılmasıdır. Niobe efsanesi özbeöz Anadolu efsanesidir, Thebai ile Amphion'la hiçbir ilişkisi yoktur. Nitekim Niobe'nin asıl dramı, yurdu olan Sipylos Dağı’nın eteklerinde geçer ve çocuklarının babası olan Amphion'dan tek söz edilmez. Giderek, Amphion'un, tanrılarca öldürülen çocuklarının babası olduğu bile belirtilmez.

Anadolulu Ana Tanrıça kültü anaerkil bir toplum düzenine dayanır. Üretilen varlığın babası aranmaz. Üretme önemlidir ve anaç varlık yaşamı boyunca çocuğun sorumluluğunu ve gururunu taşır. Nitekim Leto -ki Kybele'njn Lykia yöresindeki bir tıpkısıdır- Zeus'tan gebe kalmış der, efsane. -bu efsanenin de babaerkil düzen yerleştikten sonra uydurulduğu açık- Ama Apollon'la Artemis'in doğumlarında da, sonraki eylemlerinde, de baba tanrının hiçbir rolü yoktur.

Niobe dramı tragedya yazarlarını olduğu kadar plastik sanatları da esinlemiştir: Dünya müzelerinin birçoğunda tanrılarca öldürülen Niobe çocuklarının heykelleri sergilenmiştir. Ne tuhaf ki hiçbiri, Manisa'daki, gözlerinden şıp şıp yaşlar damlayan kara kaya kadar dokunaklı değildir.
Bkz. Tantalos, Pelops, Amphion, Leto, Kybele, Apollon, Artemis.
Soy Tabloları: 10 12 17 18

Niobidler (Niobisler) Niobe'nin yedi oğluyla yedi kızına verilen ad.

Geç çağlarda Hellas kaynaklı bir Niobe daha uydurulur. Peloponnesos'ta yaşamış ilk adamın kızı olarak gösterilir.
Bkz. Niobe 2.
Soy Tabloları: 8