Amaltheia (Yunan) Zeus’un sütninesi olan keçi... Birçok söylenceye göre, Amaltheia, Rheia’nın, çocuklarını doğar doğmaz yutan Khronos’tan kurtarıp Girit’e kaçırdığı Zeus’a dadılık yapan nymphanın adıdır. Ayrıca, Herakles’in ölümü öyküsündeki nympha olduğu aktarımı da vardır. Amaltheia, çocuğu İda Dağı’ndaki bir ine götürmüş ve orda bir keçinin sütüyle beslemiş. Bu keçi Holios’tan doğma korkunç bir yaratıkmış, Titanlar ondan öylesine korkarlarmış ki Gaia onu Girit inlerinde gizlemek zorunda kalmış. Zeus sonra bu keçinin postu ile “Aigis Kalkanı” yapmış (Bazı kaynaklarda, bu kalkanı Hephaistos’un yaptığı da yazmaktadır.). Başka aktarımlara göre, Amaltheia asıl bu keçinin adıdır.
Tanrı çocuk o kadar güçlüymüş ki sütninesinin bir boynuzunu kırmış ve bunu kendisine bakan nymphalara verip içini diledikleri gibi doldurabileceklerini söylemiş. Böylece her türlü yemişle dolan boynuz “Bolluk Boynuzu” oluvermiş. Bir başka anlatımda da, bolluklu olma niteliği bağışladığı bu boynuz yüzünden kafasında çiçekler ve meyvelerle dolu “Bolluk Boynuzu” (Latince, Cornu Copiae) taşırmış. Romalılar da onun boynuzunu bet bereket kaynağı saymışlar. Bir anlatıma göre de bu keçi, iki yavrusuyla birlikte, Zeus tarafından yıldız mertebesine yükseltilmiş.
Bazı Romalı yazarlarca Cornu Copiae, Akheloos adlı ırmak-tanrının boynuzudur. Herakles'le yaptığı bir savaşta boğa biçimini almıştır Akheloos yenilince de Herakles, onun boynuzunu koparıp almıştır.
Bkz. Zeus, Khronos.
[Amaltheia, Jüpiter gezegeninin beşinci uydusunun adıdır. 1892’de Amerikan gökbilimci Edward Emerson Bardard tarafından bulunmuştur. F. E.]
 Amar-Suenna (Sumer) III. Ur hanedanı kralı, Şulgi'nin oğlu (M. Ö. III. binyıl)… Giriştiği savaşlarla Elam'dan ve Zagros'un geri kalan kısımlarından toprak kazanır. Adı, eskiden Bur-Sin olarak okunmuştur.
Mitosların Zamanı: Mezopotamya, III. Ur
Amarna
Amaros
Amarynthia (Yunan) Eğriboz Adası'nda, Artemis onuruna düzenlenen askeri şenlik (Amarynthos, Eğriboz'un köyü)…
Bkz. Artemis.
Amarvalia (Roma) Mars için yapılan tören...
Bkz. Mars.
Amarynkeus (Yunan) Elis kralı Pyttios’un oğlu… Bazen devlet yönetimini paylaştığı da söylenmektedir. Hippostratos ile Diores 1 adlarında çocukları vardır. Epeiolıların kralı olarak, Troia Savaşı’na katılan Akhalı liderlerden biridir.
Amaseia
Amasis 1. (Mısır) XXVI. Mısır hanedanlarının 5. kralı (M. Ö. 568–526)... Apries’e ve Hellaslı (bugün Yunanistan) paralı askerlere karşı, ulusal bir halk ayaklanması sonunda iktidara gelen General Amasis, büyük toplusal reformlar yapmış, Mısır’a denizlerdeki üstünlüğü yeniden kazandırmıştır. Fenike ile Hellas (bugün Yunanistan)’ı birbirine bağlayan Kıbrıs’ı işgal etmiş, Lydia (Lidya) kralı Kroisos ile birleşmiş ve o güne dek tüm deltaya yayılmış olan Hellen (Yunan) ticaret etkinliğini Naukratis kentinde toplamıştır.
Amasis 2. (Pers) Kyrene (Kuzey Afrika’da) üzerine yürüyen Pers orduları komutanı... Herodotos Tarihi’nde Maraphlardan diye geçer.
Herodotos, Herodotos Tarihi, IV. Kitap / Bölüm 167.
Amasis
Amasra
Amastris/Amestris 1. (Pers) Dara III Kodaman’ın kardeşi Oksyathres’in kızı... İ.Ö. IV. yüzyılda yaşadığı sanılmaktadır. Dionysos ile evlenip ve bir süre naiplik yapan Amastris, Paphlagonia kıyısındaki bir yarımadada kendi adını verdiği (bugün Amasra) bir kent kurmuş. Oğulları tarafından öldürülmüş. Herodotos Tarihi’nde Kserkses’in karısı olarak geçmektedir.
Herodotos, Herodotos Tarihi, VII. Kitap / Bölüm 61, 114; IX. Kitap / Bölüm 109, 110, 112.
Bkz. Darius, Kserkses.
Amastris 2. (Yunan) Kolkhis kralı Aietes’e karşı, Perses’in ordusundaki savaşçı... Aietes, büyücü Kirke’nin ve Minos’un karısı Pasiphae’nin kardeşidir.
Aietes, Altın Postu çalan kızı Medeia ile İason’un peşine düşer. Medeia, yanına aldığı kardeşi Apsyrtos’u parçalayarak denize atar. Aietes, oğlunun parçalarını toplayarak zaman yitirir ve umutsuzluğa kapılarak Kolkhis’e döner. Orada da tahtından olmuş, Perses tahtı ele geçirmiştir. Yıllar sonra kızı Medeia yardımıyla yeniden tahtına kavuşur. Aietes ile erkek kardeşi Perses arasındaki bu taht savaşında Amastris, Argonautlardan Argos tarafından öldürülmüş.
Bkz. Aietes, Medeia, Apsyrtos, Argonautlar, İason.
Amastris
Amastros 1. (Yunan) Hippotes’un oğlu… Aineias’ın Hesperia (b. İtalya)’daki savaşçılarından biridir. Camilla tarafından öldürülmüş.
Bkz. Aineias.
Amastros 2. (Yunan/Anadolu) Dolialı (b. Erdek ve çevresi)… Dolialılarla Argonautların savaşı sırasında Nestor tarafından öldürülmüş.
Bkz. Argonautlar.
Amasya
Amata (Roma) Latium kralı Latinus’un karısı... Tiber Irmağı ağzındaki Laurentium bölgesinin kralı olan Latinus, kızı Lavinia’yı, Rutulların kralı Turnus’a vermek istiyormuş. Ne var ki, Aeneas İtalya’ya ayak basınca kral Latinus, bu kez, kızını onunla evlendirmeye karar vermiş. Troialılara düşman olan Amata, Turnus’u Aeneas’a savaş açmaya itmiş. Savaş, Rutullar için korkunç bir yenilgi ile sonuçlanıp Turnus da ölünce, Amata kendi canına kıymış.
Roma’da Vesta rahibeleri, başrahip Pontifex Maximus tarafından görev başına getirildikleri gün Amata adıyla anılırlarmış.
Bkz. Aineias, Lavinia, Turnus.
Amathus
Amazoneion
Amazonlar
Antiope’nin Söylencesi
Hippolyte’nin Söylencesi
Penthesileia’nın Söylencesi
Ambaris (Hitit/Tabal) Tabal kralı (M. Ö. 720–713)… Asur yıllıklarına göre Sargon II, onu, kızlarından biriyle evlendirerek Hulli’nin yerine tahta geçirir. Ambaris, Muşki (Phrygia) kralı Mita ve Urartu kralı Rusa III ile anlaşıp, ordularının topraklarından geçmesine izin verince tahttan indirilir. Tutsak alınarak ailesiyle birlikte Asur’a götürülür. Tabal ve Hilakku toprakları Asur İmparatorluğu’na katılır.
Ambarvalia/Amvarvalia (Roma) Mars için yapılan tören... Eski Romalı köylülerin, tarlalarını temizlemek için domuz, boğa ya da koyun kurban ederek kutladıkları bayramlardır.
Bkz. Mars.
[Mars adına yapılan bir diğer tören Amarvalia’nın, aynı tören (isim benzerliği nedeniyle) olup olmadığı konusunda, kaynaklarda bir bilgiye ulaşılamamıştır. F. E.]
Ambenos (Yunan) Kolkhis kralı Aietes’e karşı, Perses’in ordusundaki savaşçı... Aietes, büyücü Kirke’nin ve Minos’un karısı Pasiphae’nin kardeşidir.
Aietes, Altın Postu çalan kızı Medeia ile İason’un peşine düşer. Medeia, yanına aldığı kardeşi Apsyrtos’u parçalayarak denize atar. Aietes, oğlunun parçalarını toplayarak zaman yitirir ve umutsuzluğa kapılarak Kolkhis’e döner. Orada da tahtından olmuş, Perses tahtı ele geçirmiştir. Yıllar sonra kızı Medeia yardımıyla yeniden tahtına kavuşur.
Bkz. Aietes, Medeia, Apsyrtos, Argonautlar, İason.
Ambitutlar (Kelt/Anadolu) Budun… M. Ö. III. yy.da Anadolu’ya gelerek, Galatia bölgesinin batısına yerleşen bir Kelt budunudur.
Amblada/Amlada
Ambrakia (Yunan) Dryopes kralı Melaneus’un kızı… Melaneus, Apollo ile Oekhalia’nın oğludur. Ambrakia, Epirus’ta bir kente adını vermiştir.
Ambrakia
Ambraks (Yunan) Aineias sürgündeyken uğradığı Ambrakia kentinin kralı… Deksamenos’un oğludur. Deksamenos da Herakles’in oğullarından biri olarak gösterilmektedir.
Bkz. Herakles.
[Bazı Hellen hatta Makedon soyları, kendilerini Heraklesoğulları olarak saymaktadırlar. Bu saymacaya Roma imparatorları dahi eklenmiştir. Birçok kaynak Herakles soyunun, Daieneira’dan doğma oğlu Hyllos’tan türediğini yazmaktadır. F. E.]
Ambrosia (Yunan) Tanrıların yiyeceği... Homeros destanlarında Olympos tanrıları "ambrosia" ve "nektar" ile beslenirler. Ölümsüz anlamına gelen ambrosia, birçok çiçek özlerinin katıldığı bir çeşit balmış. Ambrosia ile beslenen tanrılar yara almadıkları gibi, ölümsüzlüklerini de bu bala borçlularmış. Antikçağ Hellenleri, tanrıların, insanların yediği-içtiğiyle beslenseler, ölümsüz olamayacaklarını düşünürlermiş. Bu büyülü bal insanlara da yedirildi mi, onlara gençlik, mutluluk ve ölümsüzlük sağlarmış.
Bkz. Nektar.
Ambrosios 1. Bkz. Ambrosia.
Ambrosios 2. (Yunan/Anadolu) Dolialı (b. Erdek ve çevresi)… Dolialılarla Argonautların savaşı sırasında Peleus tarafından öldürülmüş.
Bkz. Argonautlar.
Ambrussum
 Amburbium (Roma) Kuttören… Her yıl Roma’nın içinde ve surların çevresinde, bir tören alayının katılımı ve tanrılara bir kurban adanmasıyla gerçekleşen günah çıkarmaya yönelik bir kuttörendir (Latince ambire’den, çevresinde dolanma; urbis, kent).
Ameinias (Yunan) Salamis Deniz Savaşı’nda adı geçen kişi... Herodotos Tarihi’nde anlatılanlara göre, Atinalı, Pallene’den Ameinias, gemilerin oluşturduğu saftan çıkarak, bir düşman gemisine aborda olur, iki gemi birbirine kenetlenir. Atinalıların anlatımına göre savaş böyle başlar. Ayrıca bu deniz savaşında en büyük başarıyı kazananların arasında Halikarnasos kraliçesi “I. Artemisia’yı kovalamış Pelleneli Ameinias olarak da, adı geçmektedir.
Herodotos, Herodotos Tarihi, VIII. Kitap / Bölüm 84 / 93.
Bkz. Artemisia, Kserkses.
 Ameinokles (Anadolu) Magnesia yurttaşı Kratines oğlu Ameinokles diye Herodotos Tarihi’nde adı geçmektedir. Herodotos’un anlatımıyla, Atinalıların yardıma çağırdığı Boreas’ın yıkıma uğrattığı Pers donanmasında, neredeyse dört yüze yakın gemi, buna koşut olarak eşya ve insan kaybı olmuştur. Kratines oğlu Ameinokles’in, Sepias Burnu yakınlarında toprağı vardır. Bu kazadan sonra kıyıya vuran malları toplayarak epey yükünü tutturmuş. Perslerin hazineleriyle topraklarını inanılmaz zenginlikle dolduran bu adamın, başka bir yönden ise talih yüzüne gülmemiş. Yazgının oynadığı korkunç bir oyunla, oğlunun kanına girmiş.
Herodotos, Herodotos Tarihi, VII. Kitap / Bölüm 190.
Ameletos/Ameletum
 Amenardis (Mısır/Sudan) Mısır’ın gerileme döneminde Amon’a tapan iki prensesin adıdır… Amenardis I Sudanlı firavun Keşta’nın kızıdır. Kendisinden sonra yerini alsın diye, yeğeni Şapenupet II’yi evlat edinir. O da Taharka’nın kızı Amenardis II’yi evlat edinir
Amenemhat (Mısır) M. Ö. XX-XIX yy.lardaki XII. hanedandan dört firavunun adıdır (Amenemhat, Amon en başta anlamında eski Mısırca sözcük)... Bu firavunlar 1. ara dönemin karışıklıklarından sonra, krallığın birliğini sağlarlar. Teb tanrısı Amon’u ilk olarak benimserler. Asya, Nûbye ve Libya’da giriştikleri seferlerle Mısır’ın üstünlüğünü sağlayıp ülkeye siyasal ve tinsel güç, ekonomik refah kazandırırlar (Amenemhat III, el-Fayyum’u zenginleştirmiş. Onun mezar tapınağı Helenlerce labirent ile bir tutulmuş.).
 Bkz. Amon.
Mitosların Zamanı: Mısır Orta İmparatorluk
 Amenemope (Mısır) Mısırlı görevli… Ramsesler döneminde, bilgelik konusundaki kitabıyla (British Museum'da 10474 numaralı papirüs) tanınan ahlakçıdır. Amenemope'ye göre bilgelik, Tanrı'ya boyun eğme, dünya nimetlerinden uzaklaşma, kendi durumunu kabullenme, kötülükten kaçma ve iyilik yapmadır. Bu düşünceler, benzer biçimde dile getirilmiş olarak Mesellerde de görülür.
Amenhotep (Mısır) Tanrı Amon hoşnut olsun anlamında eski mısırca sözcük… Genellikle Amenofis biçiminde yazılır.
 Bkz. Amenofis.
Amenhotep
Amenmesse (Mısır) XIX. hanedanlar dönemi krallarından, II. Seti ya da Sethi (M. Ö. 1210–1205)... Mine-Ptah-Siptah'ı devirir. Onun dul karısı kraliçe Tausert ile evlenir. Öncellerinin yaptırdığı anıtları yıktırır.
 Amenofis/Amenhotep (Mısır) XVIII. hanedandan dört firavunun adı…
Mitosların Zamanı: Mısır
 Amenofis I (M. Ö. 1557–1530), Ahmosis ve Ahmes Nefertari'nin oğlu… Babasının Asya ve Afrika toprakları üzerinde giriştiği Mısır egemenliğini sağlamlaştırma ve krallığı yeniden düzenleme işini başarıyla sürdürür. Öldükten sonra, Teb nekropolisinin piri olarak kendisine tapınılmış. Mezarı, Krallar Vadisi'ndeki kral mezarlarının en eskisidir.
Mitosların Zamanı: Mısır
Amenofis II (M. Ö. 1450–1425), Tutmosis III'ün oğlu… Babası tarafından Nil’in 4. çağlayanından Fırat Irmağı’na kadar kurulan büyük imparatorluğun bütünlüğünü titizlikle korur ve Mitanni ile anlaşma yapar. Bir Asya seferi dönüşünde getirilen esirler arasında Apiru'nun da (İbraniler) bulunması önemlidir, çünkü böylelikle, İbranilerin, tarihte ilk kez sözü geçer. Mumyası ve ölümünde yanına  konulan eşyaların bir kısmı, hala Krallar Vadisi'ndeki mezarının içindedir.
 Amenofis III (M. Ö. 1408–1372), Tutmosis IV'ün (ve olası Mitannili bir prensesin) oğlu… Seleflerinin, doğu dünyasının en zengin imparatorluğu yaptıkları Mısır'a hükmetmiştir. Bu lüks ve görkem döneminde, çok canlı bir uluslararası siyasetin (Amarna ve Boğazköy'de bulunan tabletler bunu kanıtlar niteliktedir) merkezi olan Teb, Ortadoğu'nun siyasal, ekonomik ve tinsel yaşamına egemendi. Bu döneme ait yapılar pek çoktur (Luksor Tapınağı, Malgatta Sarayı, Karnak dev yontuları...); bu yapıları süsleyen ya da batı kıyısındaki özel mezarların (bilhassa Ramos'un mezarı) duvarları üzerinde hala duran alçak kabartmalar ve resimler, ince zevkli ve çoğu kez zarif ve idealist bir sanata tanıklık eder. Ama hükümdarlığının sonunda askeri seferlerden vazgeçen Amenofıs III, Hitit Krallığı'nın gittikçe artan gücü ve Akhaların ekonomik tutkularının Mısır için oluşturduğu tehditlerin giderek tehlikeli bir biçimde belirginleştiğini görür.
Amenofis IV Bkz. Akhenaton.
Mitosların Zamanı: Mısır Yeni İmparatorluk
Amenoflum (Mısır) Amenofis III'ün mezar tapınağı… Nil'in sol kıyısındadır. Günümüze yalnız Memnon kolosları kalmıştır.
 Amentes (Yunan) Hades’in sanı...
Bkz. Hades.
Amenti (Mısır) Ölüler ülkesi… Hellenlerin Hades diye dile getirdikleri öteki dünya eski Mısırda Amenti adıyla dile gelmektedir. Eski Mısır inançlarına göre, ölümden sonra tinlerin gittikleri bu yer, Nil Irmağı’nın batısındaymış. Tin, orada, tanrıça Osiris ve onun kırk iki yargıcı tarafından yargılanırmış. Anubis bir terazi çıkarır, bu terazinin bir kefesine tinin kendisini, öbür kefesine dünyada yaptığı iyi işleri koyarak tartarmış. Dünyada yapılan iyi işlerin, tinin kendisinden daha ağır basması gerekirmiş. İyilikleri ağır basan tine, üç bin yıl yaşamak için Aşhlu (Arapça, cennet; Hellence, Elysion)’ya gitmesine izin verilirmiş. Günahlarla kirlenmiş olan tinin kendisi, iyiliklerinden daha ağır basarsa, hayvan bedenlerine girmeye mahkûm edilirmiş. Eski Mısır inançlarında cehennem (Hellence Tartaros), hayvan bedenlerinde dünyaya yeniden dönüş olmaktadır. Bu ceza da o kirli tini arındırmazsa, Ammait tarafından yenilip yok edilmektedir.
Bkz. Osiris, Anubis.
Ameria
Ameşaş Spentas (İran) Ahura Mazda’nın altı yardımcısı… Zerdüşt inançlarında ölmez ermişler (Farsça, Ameşa Spenta) adı verilen bu altı soyut tin, aynı zamanda yarı-tanrıdırlar:
1) Behmen, iyilik düşünen;
2) Urdibihişt, en iyi doğruluk;
3) Şehriver, özlenen krallık;
4) İspendarmed, kutsal alçakgönüllülük;
5) Hurdad, olgunluk, doğruluk;
6) Emurdad, ölümsüzlük.
Çoktanrılı inançların ikinci derecedeki tanrıları gibidirler. Felsefe açısından Mazdaizm, çoktanrıcı değil, iki tanrıcı ve hatta gerçek anlamda tektanrıcı bir inançtır. Tanrı adıyla anılan yalnızca Ahura Mazda’dır. Kötülük ilkesi olan Angra Mainyu, gerçek tanrının ikinci yönünden ayrılmıştır. Bu nedenle tanrı yardımcıları, tanrı adıyla değil, ermiş adıyla nitelendirilirler.
Bkz. Mazdeizm, Ehrimen, Ahura Mazda.
 Amiantos (Yunan) Arkadialı damat adayı... Kleisthenes, kızını Hellas (bugün Yunanistan)’ın en seçkin kişisine vermek ister. Olimpiyat oyunları düzenleyip, orada bu duyuruyu yapar. Kleisthenes’in, gelen damat adayları ve konuklar için bir stadyum ve bir gymnazyum hazırladığı Herodotos Tarihi’nde geçmektedir.
Bu konuklar arasında Arkadia’dan Trapezoslu Lykurgos oğlu Amiantos da sayılmaktadır.
Herodotos, HerodotosTarihi, VI. Kitap / Bölüm 127.
Bkz. Kleisthenes, Agariste.
Amid/Amida
Amik Ovası
Amisodaros (Karia) Karia kralı… Maris ile Atymnios’un babasıdır. Amisodaros’un iki oğlu da Troia Savaşı’da ölür. Amisodaros, azgın Khimaira’yı beslemiş, ona arka çıkmış. Khimaira’nın bulunduğu yer, Lykia’daki Olympos (b. Çıralı) kentinin arkasındaki Yanartaş olarak gösterilir.
Bkz. Khimaira.
Amisos/Amisus
Ammait (Mısır) Kötü tinleri yiyen canavar… Eski Mısır inançlarında bu canavar, öteki din ve inançlardaki cehennem tasarını temsil eder. Osirisi’in terazisinde tartılan ölülerin tinleri, iyilikleri ağır basarsa Aşhlu (cennet)’ya gider. Kötülükleri ağır basarsa önce hayvan bedenlerine gitmeye mahkûm edilirler. Bu durumda da iyiliğe yönelmezlerse canavar Ammait’e parçalattırılıp yok edilirler.
Bkz. Amenti, Osiris.
Ammas (Anadolu/Yunan) Artemis’in sütninesi olan tanrıça... Gerçekte, Yunan Mitolojisi’ne geçmiş eski bir Anadolu tanrıçasıdır. Yunan Mitolojisi’nde de kimi yerde Rhea ve Demeter olarak anılır.
Bkz. Artemis, Demeter, Rhea.
Ammon 1. Bkz. Amon.
Ammon 2. Bkz. Zeus.
Ammon 3. (Etiyopya) Aithiopialı liderlerden Broteas’ın erkek kardeşi… (Yunan) Perseus ve Andromeda’nın evlendikleri gece düğün evini basan Phineus ve arkadaşlarının, Perseus ile aralarındaki kavgada yer almaktadır. Phineus, Andromeda’nın hem amcasıdır, hem de talibi ya da sözlüsüdür. Andromeda’nın, Gorgo ejderine kurban edilmesi gerekmiş, bu nedenle bir kayaya zincirlenmiş. Göklerden inen Perseus, tam ejderin kafasını kesecekken Andromeda’ya bakar ve ona âşık olur. Onunla evlenmek istediğini, eğer evlenirlerse Gorgo’nun kafasını keseceğini söyler. Ammon düğün gecesi çıkan bu kavgada, Phineus tarafından öldürülür.
Bkz. Perseus, Phineus, Gorgo, Andromeda.
Ammon 4. (Etiyopya) Aithiopialı önbilici…
Etiyopya kraliçesi Kassiope güzelliğiyle ünlü bir kadındır. Tanrılarla boy ölçüşmeye kalkar, kendinin ve kızlarının güzelliğini Nereus Kızlarının güzelliğinden üstün görür. Poseidon, bu kızların küçük görülmesine kızar ve Kassiope’nin yurduna insanları ve hayvanları yutan Gorgo adında bir deniz canavarını yollar. Bu canavardan kurtulma yolunu arayanların arasından önbilici Ammon, Kassiope ile Kepheus’un güzel kızları Andromeda’nın kurban edilmesi gerektiğini söyler.
Perseus, Etiyopya’ya geldiğinde, kayalara bağlanmış bu güzel kıza vurulur. Gorgo canavarının başını keser ve andromeda ile evlenir.
Bkz. Perseus, Phineus, Gorgo, Andromeda.
Ammon
Ammon Oğulları (Amurru) Budun... Ölüdeniz’in kuzeydoğusuna yerleşmiş, Amarru kökenli ve İbranilerle aralarında akrabalık bağları bulunan budundur. Dilleri İbraniceye benzeyen dilleri Arami abecesinin yardımıyla IX. yy.dan başlayarak yazılı dil durumuna gelir. XI. yy.da krallık olurlar. Kendilerini buyruk altına almaya çalışan İsrail ile sürekli çatışmaya girerler. Persler, Asurlular, Lagoslar, Babilliler ve Selefkiler gibi doğudaki güçlere bağımlı olan Ammon Oğulları, Nebatilerin ve İbranilerin baskısı sonucu ulusal benliklerini yitirmişler.
Bkz. Amurru, Amurrular.
Ammonit
Ammuna/Ammunaş (Hitit) Hitit kralı (yaklaşık M. Ö. 1550–1530)… Babası Zidanta’yı öldürerek kral olur. Yönetimi siyasal kargaşa ve karışıklık içinde geçer.
Bkz. Mitosların Zamanı Hititler
Amnias
Amnon (Mısır/Yunan) Güneşin simgesi... Hellenler, bir Mısır tanrısı olan Amnon’u, Zeus’un simgesi sayarlar ve ona Amnon/Ammon Zeus derler.
Bkz. Amon.
Amompharetos (Yunan) Atinalılar ve Persler arasındaki Platia Savaşı’nda, Spartalıların Pitane taburuna komutanlık yapan Poliades oğlu Amompharetos diye Herodotos Tarihi’nde adı geçmektedir.
Herodotos, Herodotos Tarihi, IX. Kitap / Bölüm 53–55, 57, 71, 85.
 Amon 1. (Mısır) Mısır çoktanrıcılığının baş tanrısı... Ammon ya da Amon, önceleri yellerin tanrısıdır. Amon'un yazgısı hiçbir tanrınınkine benzemez. XII. hanedan hükümdarları tarafından devlet tanrısı düzeyine yükseltilir, sonra da kendi kenti olan Teb’in dinsel ve siyasal tarihiyle bağlantılı olarak eski Mısır’ın dinsel ve siyasal tarihinde çok önemli ve sürekli bir rol oynar. Eski Mısır’da totemciliğin kalıntıları olarak, her kentin vekasabanın ayrı tanrıları vardır. Nasıl totem yalnızca kendi budununu koruyup gözetmişse bu kasaba tanrıları da kendi kasabalarını gözetirler. Amon, Thebai kasabasının tanrısıdır ve bu kasaba başkent olmadığından da önemsiz bir tanrıdır. O zamanlar, Mısırlıların baş tanrısı, başkent tanrısı Ra ya da Re’dir. Tanrıların gücü, onlara tapanların gücüyle orantılı olduğundan, Amon’un adı, Ra’nın yanında anılmaz bile. Thebai kasabası başkent olunca yeller tanrısı Amon birden önem kazanır. Ne var ki Ra (güneş)’yı hemen ortadan kaldırma olasılığı da olmadığından, ikisi birleştirilir ve Amon güneş-tanrılığa dönüştürülerek Amon -Ra olur. İnsan (başında, bir güneş tekerini sıkıca saran iki büyük tüy vardır), koç ya da  boynuzlu bir yaratık olarak gösterilen, zaman zaman da Nil kazıyla simgelenen Amon, böylece, Orta İmparatorluk’tan başlayarak (özellikle siyasal nedenle) Amon-Re biçiminde, evrenin öbür yaratıcı gücü olan Heliopolis-güneş tanrı ile özdeşleştirilerek yaratıcı bir tanrı olur.
 Utkulu firavunlar Amon kültünü Afrika’ya yerleştirirken (ör. Napata Amonu), Yeni İmparatorluk’un büyük yayılımcı kralları da (Amon, bu kralların tinsel önderi ve savaş kışkırtıcısıdır) onu tüm Yakındoğu’ya yayarlar. Askeri seferlerle getirilen ve Amon-Re tapınaklarına verilen büyük ganimetlerle varsıllaşan Amon rahipleri, devlet içinde devlet durumuna gelirler ve  merkezi firavun iktidarı ile uzun ve kiminde sert çatışmalara girerler (ör. Akhenaton, rahip krallar).
“Tanrıların kralı”, “yerin ve göğün sahibi” Amon’un Karnak’taki tapınaklarının kapladığı uçsuz bucaksız alan, kültünün büyüklüğünü ve sürekliliğini (2 bin yıla yakın) kanıtlar niteliktedir. Asurlular, M. Ö. 664’te Thebai (Teb)’e saldırıp ele geçirince Amon kültünü de ortadan kaldırırlar.
Amon, Herodotos Tarihi’nde ise, Mısır tanrısı olarak, Libya’da karşımıza çıkmaktadır. Mısırlıların, aynı tanrıya tapmadıklarını, taptıkları aynı tanrıların İsis ve Osiris olduğunu söyler. Amonluların, Mısır ve Etiopia kolonlarının karışımı ve Amon’un da takma bir ad olduğunu ekler. Ona göre Amon, Zeus’un Mısır dilindeki adıdır. Thebailerin koçu kutsal tutmalarının altındaki nedeni buna dayanarak açıklar. “Melpomene” adını verdiği IV. kitabında da, Libya’dan başlayarak yaptığı tanımlamasında şöyle bir ifade kullanır:
“.......... güneyde toprağın içeri bölgelerine doğru, Libya’nın büyük yaban hayvanlarının bulundukları yerler gelir. Bu çölde her on günlük yürüyüşten sonra, tepelerde iri tanelerin birbirine yapışmasından oluşmuş tuz bloklarına rastlanır, her tepede bu blokların tam ortasından tatlı ve serin bir su fışkırır; bu kaynakların başında, yaban hayvanlar bölgesinden sonra başlayan çölün sınırında yaşayan son insanlar otururlar. Thebai’den başlayarak ilk onuncu günde Ammonlara rastlanır, tapınakları Thebai Zeus’u tapınağını andırır; zira daha önce de söylemiş olduğum gibi, Thebai’deki Zeus heykeli de koçbaşlıdır…”
Herodotos, Herodotos Tarihi, IV. Kitap / Bölüm 181.
Diğer bilgiler için, Herodotos Tarihi, I. Kitap / Bölüm 46; II. Kitap / Bölüm 18, 32, 42; III. Kitap / Bölüm 17, 25, 26; IV. Kitap / Bölüm 182.
Bkz. Aton, Totem, Zeus, Güneş.
Amon 2. (Etyopya) Aithiopialı (Etyopyalı) önderlerden ve Broteas’ın kardeşi... Kepheus’un kızı Andromeda’nın düğününde, Phineus ve Perseus arasında çıkan kavgada, Phineus tarafından öldürülmüş. Phineus, Andromeda’nın hem amcasıdır, hem de talibi ya da sözlüsüdür. Andromeda’nın, Gorgo ejderine kurban edilmesi gerekmiş, bu nedenle bir kayaya zincirlenmiş. Göklerden inen Perseus, tam ejderin kafasını kesecekken Andromeda’ya bakar ve ona âşık olur. Onunla evlenmek istediğini, eğer evlenirlerse Gorgo’nun kafasını keseceğini söyler. Düğün evini basan Phineus ve arkadaşlarının, Perseus ile aralarındaki bu kavgada Amon da ölmüş. Daha sonra Perseus, baskıncılardan kurtulmak için kestiği Gorgo başını gösterince, düğüne gelen konuklardan bir kısmı ve baskıncılar ona bakıp taş kesilmiş.
Bkz. Perseus, Andromeda, Phineus, Gorgo.
Amon 3. (Girit/Kıbrıs) Kıbrıs Kralı Kynyros’un oğlu, Myrrha’nın kocası... Söylenceye göre Adonis’i Amon’un karısı doğurur. Amon, Adonis’le birlikte Mısır’a gider.
Amon 4. (Sami) Yuda kralı… Meraşe'nin oğlu ve ardılı. Babasının dinsel bağdaştırmacılığını sürdürür. Bir saray devrimi sırasında öldürülür.
Amon
Amoniak (Libya) Gaz... Amnon, baş tanrı Zeus’un bir lakabıdır. Bu gaza, Libya’daki Zeus Amnon Tapınağı çevresinden yayılmasından dolayı, bu ad verilmiş.
Bkz. Amon.
 Amor (Roma) Eros’un Latince adı... Romalılar, Hellenlerden alıp benimsedikleri Eros’a Amor adını vermişler.
Bkz. Eros, Psykhe.
[Dünyaya çok yaklaşan küçük bir gezegene Amor adı verilmiş. F. E.]
Amores (Roma) Latince “aşk” anlamında... Amor (ya da Cupido) Roma İmparatorluğu döneminde, elinde yayla ok bulunan tombul, kanatlı bir çocuk olarak canlandırılmıştır. Sanatta çoğaltılan bu beti, Venüs’ün çevresinde uçuşur gösterilir. Pompei fresklerinin söylencesel sahnelerinde çok geçen Amores figürleri Batı Avrupa sanatına Rönesans'la girmiş ve rokoko biçeminin bir özelliği olarak XIX. yüzyıla kadar tutunmuştur.
Amorges (Pers) Karia ayaklanmasında öldürülen Pers komutan... Perslerin Batı Anadolu’da yayılımları sırasında, İonyalılara uyarak ayaklanan Karialılar, Marsyas Çayı kıyılarında Perslere yenilirler. Sağ kalanlar, Labranda’da, büyük kutsal ormanın ortasındaki Ordular Tanrısı Zeus Tapınağı’nda toplanıp karar alacakken, Miletoslular ve bağlaşıklarının yardıma geldiğini öğrenirler. Perslerle yeniden savaşırlarsa da öncekinden daha büyük yenilgiye uğrarlar. Bu karayıkımdan sonra, yeniden toplanırlar. Karia kentleri üzerine yürümeye başlayan Perslere pusu kurarlar. Gece pusuda kılıçtan geçirilenlerin arasında Amorges adlı komutan da vardır.
Herodotos, Herodotos Tarihi, V. Kitap / Bölüm 117–122.
Amorion/Amuriye
Amorium
Amos
Ampe
Ampelos (Yunan) Bağ-tanrı... Adı üzüm kütüğü anlamına gelen Ampelos, bir satyrle bir nymphadan doğmuş. Tanrı Dionysos, bu güzel delikanlıya gönül vermiş ve bir karaağaç dalından salkım salkım sarkan asmayı ona armağan ermiş. Ampelos ağaca tırmanıp bir salkım üzümü koparacakken düşmüş ve ölmüş. Dionysos sevgilisini gökte bir yıldız haline dönüştürmüş.
Başka kaynaklarda gökte yıldız haline değil, bağ haline dönüştürüldüğü geçmektedir.
Bkz. Dionysos.
Ampelos
Amphalkes (Yunan) Argos krallarından Antiphates’in oğlu… Antiphates, Aiolos’un soyundan gelen ünlü önbilici Melampus’un oğludur. Antiphates’in anası İphianira’nın soyu da Danae’ye dek çıkmaktadır. Antiphates’in karısı, Amphalkes’in anası Zeuksippe, Hippokoon’un kızıdır. Oikles adında bir de kardeşi vardır.
Bkz. Aiolos, Danae.
Soy Tabloları: 11 18 20
Ampheres (Yunan) Atlantisi’in ilk krallarından… Poseidon ile Kletio’nun ikiz oğlunda biridir. İkiz kardeşi Evaemon’dur. Kletio, Evenor ile Leukippe’nin kızıdır.
Bkz. Poseidon.
Amphialos 1. (Yunan) Neoptolemos ve Andromakhe’nin oğlu... Andromakhe, Hektor’un karısıdır. Hektor Troia Savaşı’nda öldürüldükten sonra, Andromakhe’yi, Akhilleus’un oğlu Neoptolemos alır kendi sarayına götürür. Menelaos’un kızı olan karısı Hermione’den çocuğu olmamıştır. Andromakhe üç oğul ve bir kız doğurunca, Hermione, onu kıskanır. Neoptolemos’un yokluğunu fırsat bilerek Andromakhe ve oğlunu öldürmek ister. Ana oğul bir tapınağa sığınırlar. Tam öldürülecekleri sırada kurtulurlar.
Bkz. Andromakhe, Neoptolemos, Akhilleus, Hektor, Menelaos.
 Amphialos 2. (Yunan) Phaiaklardan bir genç... Polyneos’un oğlu, Tekton’un torunu olan Amphialos, Odysseus onuruna düzenlenen oyunlara katılması, hatta bu oyunlardaki başarılarıyla bilinir.
Bkz. Odysseus.
[Bunların dışında iki Amphialos’a daha rastlanmıştır. Birisi Penelope’nin talipleri arasındadır, diğeri Troia dönüşü Menelaos yanında gösterilen adamlardan biridir. F. E.]
Amphianaks (Likya) Lykia kralı... Amphianaks, Lykia kralı İobates (İobas)’in bir diğer adıdır. Dövüşken ikizler, Akrisios ile Proitos’un ve Aiolos oğlu ünlü Sisyphos’un torunu Bellerophontes söylencelerinde adı geçer.
Daha ana karnında dövüşmeye başlayan Akrisios ile Proitos, babaları öldüğünde Argos’a kimin kral olacağı konusunda birbirlerine girerler. Uzun savaşlardan sonra, Akrisios üstün gelerek Argos tahtına oturur, kardeşi Proitos’u da Argos’tan sürer. Proitos, Anadolu kıyılarındaki Lykia’ya gider. Kral Amphianaks (ya da İobates ya da İobas), kızı Stheneboia (ya da Anteia)’yla evlendirir, Proitos’u. Üstelik yanına bir ordu vererek, Argos’a dönmesine yardımcı olur. Proitos, kyklopların koca taşlardan bir surla çevirdiği Tiryns’e kral olur. İkiz kardeşler de bir anlaşmaya varırlar. Argos ilini ikiye bölerek hüküm sürerler.
Aiolos oğlu ünlü Sisyphos’un torunu Bellerophontes, birçok yiğit gibi kaza ile adam öldürür. Öldürdüğü Belleros’un kim olduğu bilinmiyor (Bellerophontes, Belleros’u öldüren demektir.), ne var ki bu yüzden yurdundan ayrılıp kendisini suçundan arındıracak birinin yanına gitmesi gerekiyor. Önce Proitos’un yanına gider. Proitos’un karısı Anteia, kendine yüz vermeyen Bellerophontes’i suçlayınca, Proitos’ta konukluk yasalarını çiğnemez ve öldürmesi için kaynatası Lykia kralı Amphianaks’a yollar. Lykia kralı da konukluk yasalarına saygılıdır, bu nedenle Bellerophontes’i öldürmez, ama ölümcül türlü işler yaptırır: Khimaira’nın öldürülmesi, Solymolar ve Amazonlarla savaş. En son, Amazonlar dönüşü, Amphianaks, Lykia’nın en iyi yiğitleriyle pusu kurdurtmuş, ama Bellerophontes hepsini öldürmüş. Sonunda Amphianaks, Bellerophontes’in tanrı soyundan olduğunu anlar, Lykia’da alıkoyar, krallık onurlarını bölüşür ve kızı Philonoe’yle evlendirir.
Bkz. Akrisios, Proitos, İobates, Bellerophontes.
Amphiaraion (Yunan) Önbilici Amphioraos’un tapınağı... Oropos yakınlarında Boiotia-Attika sınırında, kutsal bir kaynağın yanında kurulmuş. Bu tapınak uzun bir ön revak, küçük bir tiyatro ve kaplıcaları içerirmiş.
Amphiaraos (Yunan) Sonradan tanrılaştırılan önbilici... Öyküsü Thebai efsaneler zincirine bağlı, Melampus soyundan ünlü bir önbiliciymiş. Oikles ile Hypermestra'nın oğlu, Alkmaion ile Amphilokhos'un babasıdır. Geleceği bilen, her eylemin doğuracağı sonucu önceden gören tanrı sözcülerinin yaşamı, çoğunda yürekler acısıdır. Amphiaraos'un da yaşamı, anlayışsız kimselerin çıkarlarına kurban gitmiş.
Abas’la Aglaia’nın ikiz oğlundan biri olan kral Proitos, Argos ilini üç kişiye paylaştırmak zorunda kalır: Bir bölümünü kendisi alır, diğerini Aiolos’un soyundan gelme Bias ve Melampus kardeşler arasında böler. Bazı kaynaklarda bölünme, Proitos’un torunu Alektor, Bias ve Melampus arasında gösterilmektedir. Bu kardeşlerin kalıtçıları arasında kavga çıkar: Melampus soyundan Amphiaraos, Bias soyundan Adrastos'un babası Talaos'u öldürür. Adrastos Sikyon'a, ana tarafından dedesi Polybos'un yanına sığınır ve o ölünce kral olur. Bir süre sonra Amphiaraos ile Adrastos barışırlar, Amphiaraos bu barışı candan ister. Adrastos, barışı art düşüncelerle karşılasa da kız kardeşi Eriphyle’yi ona vermek ister. Amphiaraos, kendisine eş olarak verilen Eriphyle'yi bir koşulla alacaktır: Kaynatasıyla arasında bir anlaşmazlık çıkacak olursa, yargıçlığını Eriphyle yapacaktır. Amphiaraos bu koşulu da kabul eder.
[Burada bir anlatım bozukluğu vardır. “Amphiaraos, kendisine eş olarak verilen Eriphyle'yi bir koşulla alacaktır: Kaynatasıyla arasında bir anlaşmazlık çıkacak olursa, yargıçlığını Eriphyle yapacaktır. Amphiaraos bu koşulu da kabul eder.” Sözü edilen, Amphiaraos’un kaynatası gibi görünmektedir. Bu da Adrastos’un babası olur ki onu zaten Amphiaraos öldürmüştür. Eğer Eriphyle’nin kaynatasından söz ediliyorsa, o zaman yargıçlığı Eriphyle’nin yapması mantıksızdır. F. E.]
Amphiaraos Kalydon avına ve Argonautlar Seferi’ne katıldıktan sonra, Adrastos onun Thebai'ye savaş açan Yedilerden olmasını ister. O sırada Polyneikes’in, Thebai'den sürdüğü kardeşi Eteokles, Adrastos'un konuğudur ve kardeşinden öç almak için yardım istemektedir. Amphiaraos bu seferin yıkımla sonuçlanacağını, kendisinin de sağ dönmeyeceğini öngörür, hem katılmak istemez, hem de Adrastos'u vazgeçirmeye çalışır. Ama Polyneikes, Eriphyle'yi baştan çıkarır: Kadmos'la evlenirken Harmonia'ya, tanrıların düğün hediyesi olarak verdikleri gerdanlığı, Eriphyle'ye armağan eder. Kadın büsbütün Polyneikes'le Adrastos'tan yana döner, kocasını sefere katılmaya zorlar. Amphiaraos verdiği sözü tutmak zorundadır, sefere çıkar. Ama gitmeden önce oğullarına yemin ettirir: Analarından öç alacaklardır.
Yolda başlarına gelen bazı olaylardan sonra, Yedilerin düzenledikleri Nemeia yarışmalarında Amphiaraos atlama ve disk atmada birinci gelir. Thebai'ye varınca önderlerin her biri kentin bir kapısına dayanır. Aiskhylos'un ölmez eseri, "Thebai'ye Karşı Yediler" tragedyasında Amphiaraos akıllı, yiğit bir adam olarak tanımlanır (576 v.d.):
“..........
Sonra kardeşine, güçlü Polyneikes'e çevirir bakışlarını
iki kez çağırır onu adını heceleyerek
ve şu sözler dökülür ağzından:
"Güzel iş doğrusu bu yaptığın, tanrıların seveceği, torunlarının övünecekleri
şanlı şerefli bir iş:
Bir yabancı orduyu üstlerine salıp
atalarının yurdunu, soyunun tanrılarını perişan etmek!
Hangi dava insana ana sütünü kurutma hakkını verir?
Kılıçla fethedeceğin yurt toprağı mı destek olacak senin davana?
Bana gelince, ben düşman ülkesinde saklı kâhin,
ben bu toprağı besleyeceğim ölü bedenimle.
Çarpışalım: Şerefsiz olmayacak beni bekleyen ölüm!"
Böyle söyledi kâhin, kalın tunç kalkanını kaldırıp göğsüne.
Hiç bir arma yoktu kalkanında; çünkü o kahraman görünmek değil
kahraman olmak istiyordu.
Derin kazıyor yüreğinin
derin düşünceler yetiştiren toprağını.
Böylesi bir insana hem akıllı hem yiğit
hasımlar göndermelisin derim ben:
Tanrılara saygılı olandan korkulur.”
Düşman kardeşler Eteokles ile Polyneikes birbirlerini öldürünce; kent kurtulur ama korkunç bir bozgun başlamıştır. Amphiaraos, İsmenos Irmağı’nın kıyılarına doğru kaçar ve düşmanı Periklymenos tam ona yetişecekken, Zeus'un saldığı bir şimşekle toprak yarılır ve ünlü önbiliciyi atları, arabasıyla yutar. Amphiaraos'un toprağa gömüldüğü yer, Pausanias zamanında da gösterilirmiş. Zeus bu tanrı sözcüsüne ölümsüzlük bağışlamış: Attika'da, Oropos denilen bir yerde önbiliciliğini sürdürürmüş. Bu ünlü önbilicinin, Argos’ta ve Attika’da tapınakları varmış.
Başka bir kaynakta, şöyle bir anlatıma da rastlanmıştır: Yediler Seferi’nin yenilgiyle sonuçlanacağını, üstelik bu savaşta kendisinin öleceğini öngören önbilici Amphiaraos, bu yüzden, sefere katılmamak için gizlenir. Kendi yararını düşünen Polyneikes, hem Amphiaraos’un gizlendiği yeri bulmak, hem de onu sefere katılmaya ikna etmek için, Amphiaraos’un karısı Eriphyle'ye, Harmonia’nın ünlü gerdanlığı ve tanrı armağanı peplosunu susmalık olarak verir. Bir başka aktarımda, Amphiaraos’un yerini bulmak ve sefere katılmasını sağlamak için, Eriphyle’ye yalnız gerdanlığın; Thebai Seferi önderlerinin oğullarının oluşturduğu Epigonlara, Alkmaion’u katılmaya ikna etmek için de peplosun verildiğinden söz edilmektedir. Amphiaraos’un gizlendiği yer böylelikle öğrenilmiş, o da, bunu ortaya çıkaran karısının cezalandırılması görevini çocuklarına vasiyet etmiş.
Herodotos Tarihi’nde ise, Amphiaraos hakkında şöyle bir söylenceye rastlıyoruz:
Pers donanması Samos Adası’nda toplanmaktadır. Hellenler, Delos’a doğru giderken, Mardonios kışın bitmesini beklemektedir. Bu bekleme sırasında Europoslu Mys’i önbilicilere (orakllere) gönderir. Perslerin danışabilecekleri tüm orakllere gidip danışmak istemektedir. Bu danışmada neyin sorulduğunu bilmediğini söyler, Herodotos. Görevlendirilen Mys adlı kişi, Thebaili olmayan bir yabancıyı para ile kandırarak Amphiaraos tapınağında yatırmış. Kendisi giremezmiş, çünkü Thebaililer burada, orakle danışma hakkına sahip değillermiş. Çünkü Amphiaraos iradesini tanrı aracılığıyla bildirirken, kendisini ya bir yalvaç ya da bir bağlaşık olarak seçmelerini istemiş, buyurmuş. Thebaililer de, bağlaşık olmasını istediklerinden, yalvaçlığını kabul etmemiş olmuşlar ve bu orakle girmek, uyumak, danışmak hakkını yitirmişler.
Herodotos, Herodotos Tarihi, I. Kitap / Bölüm 46, 49, 52, 92; III. Kitap / Bölüm 17, 25, 26; IV. Kitap / Bölüm 181, 182.
Bkz. Polyneikes, Eteokles, Alkmaion, Yediler Savaşı, Epigonlar, Melampus.
Soy Tabloları: 18
Amphidamas 1. (Yunan) Lykurgos’un oğlu... Soyu Zeus ile Kallisto’ya dek gitmektedir. Zeus’un Kallisto’dan doğma oğlu Arkas’ın torunu Aleus, Aleus’un torunu da Amphidamas’tır. Anası ya Kleophyle ya da Eurynome imiş. Amphidamas, Melanion ve Antimakhe’nin babasıdır. Melanion, Artemis’i simgeleyen bir avcı kız olan ve kız oğlan kız kalmak isteyen Atalante’yi kandırarak onunla evlenmiş. Atalante’nin babası da Lykurgos’un bir diğer oğlu İasos’tur. Antimakhe ise Eurystheus ile evlenmiş. Eurystheus ise Herakles efsanesinde büyük rol oynayan, onu buyruğu altına alarak bir sürü güç işler yapmaya zorlayan kişidir. Hem Herakles hem Eurystheus, Perseus’un torunudur.
Bkz. Kallisto, Arkas, Zeus, Lykurgos, Atalante, Eurynome, Herakles, Perseus Eurystheus.
Amphidamas 2. (Yunan) Opus’lu bir adam... Opus, Lokris’te bir kenttir. Amphidamas, Klesonymos’un babasıdır. Çocuğunun ölümüne, Patroklos ile girdiği zar oyununda yenilince, oğul Klesonymos, Patroklos tarafından öldürülmüş.
Bkz. Klesonymos, Patroklos.
[Bazı yerlerde bu çocuğun adı Klitonymos diye geçmektedir. Biz, Klesonymos olarak yazmayı uygun gördük. F. E.]
Amphidamas 3. (Yunan) Nausidame’nin babası... Nausidame’nin Helios’tan Augias adında bir oğlu olur. Elis kralı olan bu oğulun ahırları ünlüdür ve Herakles adındaki Hellen kahramanının, Alpheios ve Peneios ırmak-tanrılarını Augias’ın bu ünlü ahırlarından geçirerek gübre yığınlarını bir günde temizlemesiyle ilgili söylencede adı geçmektedir.
Bkz. Augias, Helios, Herakles, Alpheios.
Soy Tabloları: 7
[Bunların dışında üç Amphidamas’a daha rastlanmıştır: Birisi Argonautlar Seferi’ne katılmış ve Arkadialı imiş. Kral Aleos ile Kleobule’nin oğluymuş. Bir diğeri Egypt (Mısır) kralı Busiris’in oğluymuş. Herakles tarafından, baba-oğul, ikisi birden öldürülmüş. Sonuncusu ise, Troia Savaşı’ndaki Akhalı savaşçılardan ve ünlü Tahta At’ın içinde saklananlardan biri olarak karşımıza çıkmakta. F. F.]
Amphidikos (Yunan) Yedilere karşı Thebes’i savunanlardan… Amphidikos, Astakos’un oğludur. Thebes’e karşı Yediler Savaşı’nda Atalanta’nın oğlu Parthenopaeus tarafından öldürülür. Adı, Asphodikos olarak da geçmektedir.
Amphidromia (Yunan) Çocuğun babası tarafından tanıması onuruna ocak ateşi tanrıçası Hestia’ya yapılan tören... Doğumdan sonra beş gün yapılırmış. Babası tarafından tanınan çocuk, babasının kucağında ocak ateşinin çevresinde dolaştırılırmış.
Bkz. Hestia, Vesta.
Amphikaia
Amphikles (Yunan) Agis’in oğlu… Agis, Eurysthenes’in oğlu, Aristomakhos’un torunudur. Aristomakhos da, Hyllos’un torunudur. Hyllos, Herakles’in oğludur. Amphikles’in soyu, böylelikle, Hereklese dek çıkmaktadır. Amphikles’in, Amphisthenes adında oğlu vardır.
Bkz. Hyllos, Herakles.
Amphiklos (Yunan) Oinopion 1’in halefi… Oinopion, Chios (Sakız) Adası kralıdır. Şarap tanrısı Dionysos’un oğlu olduğu söylenmektedir. Oinopion, kızını isteyen Orion’un gözlerini oymakla ünlenmiş.
Bkz. Orion.
[Bir diğer Amphiklos da Troia Savaşı’ndaki Troialılar arasındadır. F. E.]
Amphikrates (Samos/Yunan) Samos Adası kralı...
“Samoslular Hermionililerden Peloponnesos kıyıları yakınında Hydreia Adası’nı satın aldılar ve Troizenlilere emanet ettiler. Kendileri Girit’e gittiler ve orada Kydonia’yı kurdular; oraya gitmekten maksatları bu değildi, Zakynthosluları adadan çıkartmak için gitmişlerdi. Beş yıl kaldılar, zengin oldular; bugün Kydonia’da görülen tapınaklar onların ellerinden çıkmadır, Diktynna Tapınağı da onlarındır. Altıncı yılda bir deniz savaşı oldu, Aiginalılar bunları yendiler, Giritlilerin yardımıyla köleleştirdiler, gemilerin pruvasını süsleyen domuz başı biçimindeki mahmuzları kesip aldılar ve Aigina’daki Athena Tapınağı’na astılar. Bu Aiginalıların Samoslulara karşı besledikleri hıncın sonucuydu; çünkü daha önce Samoslular, Samos’ta Amphikrates’in hüküm sürdüğü zamanlarda Aigina’ya karşı sefer açmışlar ve kendileri de çok zarar görmüş olmakla birlikte, Aiginalılara çok kötülükleri dokunmuştu.”
Herodotos, Herodotos Tarihi, III. Kitap / Bölüm 59.
[Diktynna, Artemis’in sıfatıdır. Denizcilerin ve balıkçıların koruyucusu olan Giritli bir tanrıça (balık ağları tanrıçası) ile karıştırılmıştır. H. T.]
Amphiktyon (Yunan) Atina kralı... Tufan kahramanı Deukalion ile Pyrrha'nın oğlu, Hellen'in kardeşidir. Kekrops gibi topraktan doğma Atina kralı Kranaos'un kızı Atthis’le evlenmiş, Kranaos'u tahtından atarak yerine geçmiş, on yıl krallık ettikten sonra kendisi de tanrı Hepaistos’tan doğma Erikhthonios tarafından sürülmüş. Söylenceye göre Attika başkentini tanrıça Athena'ya adayıp ona Atina adını veren ve Dionysos'u Attika'da ilk konuklayan bu kralmış. Bir diğer kaynağa göre de, Attika bölgesi, Atthis’e göre adlandırılmış.
Hellen kentleri arasında dinsel birlikler halinde kurulup, belli zamanlarda bütün kentlerin elçilerini bir araya getiren dinsel ve birliklere, yani "amphiktyonia"lara adını veren de oymuş.
Bkz. Deukalion, Hellen, Kranaos, Hephaistos, Amphiktyonia, Athena, Erikhthonios.
Soy Tabloları: 4
Amphiktyon Kızı (Yunan) Amphiktyon ile Atthis’in kızı… Poseidon’dan Kerkyon, Raros’tan da Triptolemos adında iki çocuğu vardır.
Bkz. Amphiktyon.
Amphiktyonia (Yunan) Dinsel birlik... Büyük bir tapınak çevresinde (özellikle Delphoi’de), önceleri çevre halkını sonra ise çeşitli Hellen (Yunan) devletlerini toplayan dinsel ve politik kurul ya da birlik. En ünlü amphiktyonialar Kalaureia Adası’nda, Onkhestos’ta ve Delos’ta bulunanlardır. En önemlisi ise, Thermopylai yakınında Anthela’da kurulan ve ana merkezi Delphoi olan birliktir. Birlik her yıl Orta Hellas (bugün Yunanistan)’ın on iki halkını, ilkbahar ve sonbahar olmak üzere iki dönemde –plylai– sırasıyla Thermopylai ve Delphoi’de bir araya getirir. Her “ethnos”un (Çok eski olması nedeniyle seçim sistemi kent kuruluşuna yer vermiyordu.) iki oyu vardır ve amphiktyonia kuruluna iki delege gönderir. Kurul Delphoi’de tanrı alanını yönetmekte, her dört yılda bir yapılan Pythia oyunlarını düzenlemekte, savaşlarda kutsal ateşkese saygı gösterilmesini sağlamaktadır. Ne var ki amphiktyoniaların görevleri genişleyince, kurul Hellenler arası rekabetlere sahne olan bir alan durumuna gelir. Devletlerin işlerine karışır, bu durum da çeşitli kutsal savaşlara yol açar.
Thermopil Savaşı’nda ölenlerin mezarlarındaki "... Kâhininki dışında, yazıtları ve dikilitaşları Amphiktyonilerin dinsever ilgilerine borçluyuz;" der Herodotos...
“Pelops’un yarımadasından gelen dört bin er
Burada üç yüz kere on bine karşı dayandı.”
Bu yazıt hepsi içindir. Yalnız Spartalılar için olanı şudur:
“Lakedaimon’a git söyle, yabancı,
O’nun emrini yerine getirmek için burada öldük.”
Bu da Lakedaimoialılar içindir. Kâhin Megistias için olanı şudur:
“Burada zaferler kazanan kâhin Megistias yatıyor,
Sperkheios’u aşıp geldi ve Medlerin darbeleri altında
Düştü; ölüm peşine düşmüştü ve kahramanın keskin gözleri
Onu görüp tanımıştı, ama yüce yüreği ona ihaneti
Düşündürmeyecek kadar iyiydi ve Sparta şefleri
Yanında ölmeyi yeğ buldu.
........”
Herodotos, Herodotos Tarihi, VII. Kitap / Bölüm 288.
Bkz. Amphiktyon.
Amphiktyonis (Yunan) Demeter’in lakabı... Bu lakap Demeter’e, eski Hellas (bugün Yunanistan)’ta tüm kasabaları ortak bir sunak çevresinde toplayan Amphiktyonia meclisinin milletvekilleri olan Amphiktyonları koruduğu için verilmiş.
Bkz. Amphiktyon, Amphiktyoni, Demeter.
Amphilokhos 1. (Yunan) Amphiaraos’un oğlu... Eriphyle ile kendisi gibi bir önbilici olan Amphiaraos’un oğlu, Alkmaion'un küçük kardeşidir. Kendi adını taşıyan bir de yeğeni vardır. Epigonlar seferine katıldığı, ama anası Eriphyle'nin öldürülmesinde bir rol oynamadığı sanılır, çünkü Alkmaion gibi Erinyslerin saldırısına uğramaz. Adı İlyada'da geçmediği halde, Troia seferine katıldığı ve özellikle dönüş söylencelerinde rol oynadığı görülür. Troia düştükten sonra, babası gibi tanrı sözcüsü ve önbilici olan Amphilokhos, Anadolu'da kalır, Kalkhas'la birlikte birçok kehanet merkezleri kurarlar. Söylenceye göre Amphilokhos, Kilikia'da (Seyhan bölgesinde) Mallos kentini kurar. Ama kendisi gibi önbilici olan Mopsos ile oranın krallığını paylaşamadığından, onunla kavgaya tutuşur. Bu çarpışmada her ikisi de can verir.
Amphilokhos’un, Helene’nin taliplerinden biri olduğu da bazı kaynaklarda geçmektedir.
Bir diğer kaynakta, Amphiaraos oğlu Amphilokhos’un, Kilikia-Suriye sınırı üzerinde Poseidon adında bir kent kurduğundan söz edilmektedir.
Bkz. Alkmaion, Kalkhas, Mopsos, Amphiaraos, Alkinoe, Epigonlar, Yediler Seferi.
Soy Tabloları: 18
Amphilokhos 2. (Yunan) Tresias kızı Manto ile Alkmaion’nun oğlu... Amca-yeğen aynı adı taşımaktadır. Aitolia’nın Argos kentindenmiş. Troia Savaşı’na geç katıldığı söylenmekte. Kalkhas’ın gömülmesine yardım etmiş. Bu Amphilokhos’ta da Mopsos’un adı geçmektedir. Mopsos, Manto’nun bir başkasından doğma oğlu imiş. Mopsos’la, Amphilokhos birbirlerini öldürmüş.
Bkz. Alkmaion, Kalkhas, Mopsos, Amphiaraos, Alkinoe, Epigonlar.
[İki Amphilokhos’un bilgilerinin karıştığını sanıyoruz. Elimizdeki kaynaklarda bu bilgileri doğrulayamadık. Hepsini yazdık. F.E.]
[Bunun dışında, bir Amphilokhos’a daha rastlanmıştır. Bu Amphilokhos, Dryas ve Alkinoe’nin oğludur. F.E.]
Amphilytos (Yunan) Akarnaialı önbilici...
Bkz. Peisistratos.
Amphimakhos 1. (Yunan) Mykenai kralı Elektryon ile Anakso’nun oğlu... Alkmene’nin, Amphitryon’un evlenme teklifine, öcünü almak için koşul koyacağı kardeşidir. Amphitryon kaza ile Alkmene’nin babası, yani kendi amcası Elektryon’u öldürür. Alkmene bu nedenle evlenmek için koşul koyar. Kim bilir belki de, kral Pterelaos'u öldürmenin olanaksızlığıyla Amprhitryon’a böyle bir koşul koymuştur. Çünkü kralın saçında onu ölümsüz kılan bir altın tel vardır. Alkmene’nin kardeşi ya da kardeşleri, Taphos Adası’ndan gelen Mestor soyundan Pterelaos’ın oğulları tarafından öldürülmüş. Mestor, Alkmene’nin babası Elektryon, Amphitryon’un babası Alkaios, Perseus’un Andromeda’dan doğma çocuklarıdır. Pterelaos, bu nedenle krallığın kendilerine ait olduğunu ileri sürerek, oğullarını orduyla yollayıp Alkmene’nin kardeşi Amphimakhos’u (ya da kardeşlerini) öldürtmüş.
Bkz. Elektryon, Amphitryon, Alkmene, Herakles, Perseus, Andromeda.
Amphimakhos 2. (Yunan) Elis kralı... Babası Polyksenos, oğluna bu adı, Troia Savaşı’nda Hektor tarafından öldürülen arkadaşı Kteatos oğlu Amphimakhos anısına koymuş. Amphimakhos, Eleios’u tahtından indiren kişiymiş.
[Bunların dışında dört Amphimakhos’a daha rastlanmıştır. İki ayrı Amphimakhos, Penelope’nin talipleri arasındadır. Bir diğer Amphimakhos, Troia Savaşı’ndaki Akhalı savaşçılardan ve Tahta At’ın içine girenlerdendir. Sonuncusu ise yine Troia Savaşı’nda, Troialılara yardıma gelmiş Karialı önderdir. Norion oğlu ve Nastes’in kardeşi olarak geçmektedir. F. E.]
Amphimaros (Yunan) Poseidon’un oğlu… Bir Musa olan Urania’dan doğma Linos’un da babasıdır.
Bkz. Poseidon, Musalar.
Amphimedon (Etiyopya) Aithiopialı liderlerden … Perseus ve Andromeda’nın evlendikleri gece düğün evini basan Phineus ve arkadaşlarının, Perseus ile aralarındaki kavgada adı geçmektedir. Phineus, Andromeda’nın hem amcasıdır, hem de talibi ya da sözlüsüdür. Andromeda’nın, Gorgo ejderine kurban edilmesi gerekmiş, bu nedenle bir kayaya zincirlenmiş. Göklerden inen Perseus, tam ejderin kafasını kesecekken Andromeda’ya bakar ve ona âşık olur. Onunla evlenmek istediğini, eğer evlenirlerse Gorgo’nun kafasını keseceğini söyler. Amphimedon düğün gecesi çıkan bu kavgada, Perseus’un elindeki kesik Gorgo kafasını görünce taş kesilir, ölür.
Bkz. Perseus, Phineus, Gorgo, Andromeda.
[İki ayrı Amphimedon’dan biri Penelope’nin talipleri arasındadır. Diğeri de Troialı savaşçılardan biridir. F. E.]
Amphimnestos (Yunan) Sikyon’a gelen damat adayı... Sikyon tiranı Kleisthenes’in, kızı Agariste’yi, Hellas (bugün Yunanistan)’ın en seçkin kişisiyle evlendirmek için yaptığı çağrıya katılanlar arasında adı geçer.
“.......... İonia Körfezi’nden Epistrophos oğlu Epidamnoslu Amphimnestos geldi; İonia Körfezi’nden bir o gelmişti...”
Herodotos, Herodotos Tarihi, VI. Kitap / Bölüm 127.
Bkz. Kleisthenes.
[İonya Körfezi kıyılarında İllyria’nın bulunduğu deniz. H. T.]
Amphinome (Yunan) İason’un anası... Aison’un da karısıdır. Kocasının kardeşi Pelias’a ilenişiyle ve sonra da kendini hançerleyerek öldürmesiyle ünlüdür.
Bkz. Aison, İason, Pelias.
[İason’un anası ve Aison’un karısı olan başka bir ada daha rastlanmıştır: Polymede. Olası bu iki ad aynı kişiye aittir, ama kaynaklarda bu belirtilmemiştir. F. E.]
[Bir Amphinome’ye de Nereus Kızları arasında rastlanmıştır. Bir diğer Amphinome ise Arizelos’un karısı ve Harpalion’un anasıdır. Harpalion, Boiotialılara komuta eden Prothoenor safında Troia Savaşı’na katılmış, Aineias tarafından öldürülmüş. F. E.]
Amphinomos (Yunan) Penelopeia'nın taliplerinden... Penelopeia'nın talipleri arasında en aklı başında olanıdır. Durgun ve ölçülü bir adamdır, Telemakhos'un öldürülmesine karşı çıkar (Od. XVI, 394 v.d.):
“Aralarında Amphinomos söz alıp konuştu.
Nisos’un yiğit oğluydu, kral Aretes’in torunu,
başkanıydı buğdayı bol yemyeşil Dulikhion’dan gelenlerin,
sözleriyle beğendirmişti kendini Penelopeia’ya,
iyi duygular beslerdi çünkü yüreğinde o.
Konuştu Amphinomos iyi niyetle, dedi ki:
‘Ben istemem, arkadaşlar, öldürülmesini Telemakhos’un,
büyük suçtur öldürmek kral soyundan birini,
önce tanrıların dileğini soruşturalım bakalım:
Buysa eğer büyük Zeus’un gösterdiği yol,
öldürürüm ben kendim onu, sizi de iterim buna,
ama bundan yana değilse tanrılar,
derim vazgeçin, derim, çekin bundan elinizi."
Öbür talipler gibi, dilenci kılığındaki Odysseus'a kötü davranmaz, dövülmesine karşı, gelir, talipleri yatıştırmaya çalışır (Od. XVIII, 121 v.d.):
“.......... ‘Sağ olasın, konuk baba, bahtın açık olsun,
dilerim, tez elden kurtulasın bu yoksulluktan.’
Çok akıllı Odysseus ona karşılık verdi, dedi ki:
‘Gerçekten çok akıllı görünüyorsun sen bana, Amphinomos,
Dulikhionlu Nisos’un oğlu olduğun nasıl da belli.
Ününü, varlıklı bir adam olduğunu duymuştum onun.”
Gene de taliplerin yazgılarını paylaşmaktan kurtulamaz ve Telemakhos'un kargısıyla vurulur (Od. XXII, 90 v.d.): 
“...........
Amphinomos da yürüdü şanlı Odysseus’a doğru,
sivri kılıcını çıkarmış, kapıdan atmak istemişti onu,
ama önledi Telemakhos tunç kargısıyla, vurdu arkasından,
kargı girdi iki omuzu arasına, çıktı göğsünden dışarı,
düştü paldır küldür, alnı boydan boya çarptı toprağa.
...........”
Bkz. Penelopeia.
[Bunun dışında üç Amphinomo’a daha rastlanmıştır. Birisi Hyrie’nin babası olarak geçmektedir. Bir diğeri Penelope’nin talipleri arasındadır. Sonuncusu, Diomedes ile Hesperia’da Apulia kralı Dounus kızının oğluymuş. F. E.]
Amphion 1. (Yunan) Zethos’un karşıt yapılı ikiz kardeşi... İlkçağ Hellenlerinin inançlarında incelik-kabalık karşıtlığını simgelerler. Zethos ne denli dövüşçüyse, Amphion da o denli duygulu ve duyarlıdır. Zeus ile Antiope'nin oğludurlar.
Antiope ikiz çocuklarını doğurunca, amcası Lykos onları, Kithairon Dağı’na bırakıp, Antiope'yi de karısı Dirke'ye köle olarak verir. İkizler dağda çobanlar arasında büyür. Amphion'un müziğe yeteneğini fark eden tanrı Apollon (ya da Hermes) ona bir lyr armağan eder. Günün birinde Dirke'nin yanından kaçan Antiope dağda oğullarını bulur ve öcünü almaya iter, onları. İkizler Thebai'ye dönerler, Lykos'u öldürüp, Dirke'yi azgın  bir boğanın boynuzlarına saçlarıyla bağlayarak salıverirler hayvanı. Dirke kayalar üstünde parçalanıp can verir. Ölüsü bir ırmağa atılır. O ırmağa Dirke adı verilir, sonradan. Zeus'un buyruğuyla Thebai kentinin yönetimi bundan sonra Amphion'la Zethos'a geçer. Birbirlerine hiç benzemeyen ikizler, kentin surlarını kurmaya koyulurlar. Sert yaratılışlı Zethos avcı ve savaşçı, Amphion ise tam tersine yumuşak, sevimli ve bir sanatçıdır. Surları yaparken Zethos sırtında kocaman kaya parçaları taşırken, Amphion lyr çalmakta, çalgının güzel ve büyüleyici sesine kendilerini kaptıran taşlar da yerlerinden kımıldayıp, istenilen sırada yan yana dizilmektedirler.
 Bir diğer anlatımda, ikizleri dağ başına bırakanların Thebai Kralı Lykos’la karısı Dirke olduğu geçmektedir. Antiope’yi köleleştirmişler. İkizler dağda büyüyüp, sonradan Thebai’ye dönmüş, hem kendi öçlerini hem de analarının öcünü almışlar.
Amphion, Tantalos'un kızı Niobe ile evlenmiş, Apollon'la Artemis, Niobe'nin çocuklarını oklarıyla vururken, Amphion’u da arsız bir soy yarattı diye öldürmüşler.
Bkz. Niobe, Zethos, Antiope, Lykos, Dioskurlar.
Soy Tabloları: 8 17 18
Amphion 2. (Yunan) Bakhiadlardan... Herodotos Tarihi’nde Korinthos’un yöneticisi olan Bakhiadlardan bir Amphion’un daha adı geçmektedir.
Herodotos, Herodotos Tarihi, V. Kitap / Bölüm 92-b.
Bkz. Labda, Eetion.
[Bunun dışında beş Amphion’a daha rastlanmıştır: Biri Argonautlar, diğeri kentaurlardan, bir diğeri Yedilere karşı Thebai’yi savunanlardan ve diğer ikisi Akhalı savaşçılardandır. Bu savaşçılardan biri Elislilerin komutasında, diğeri ise ünlü Tahta At’ın tasarımcısı olarak gösterilen Epeios’un arkadaşıdır. Epeios’un arkadaşı olan Amphion, Aineias tarafından öldürülmüş. F. E.]
 Amphipolis
Amphiprostylos
Amphissa (Yunan) Macar ile Kanake'nin kızı... Bazılarına göre ana-babası kardeş olan Amphissa, bir çoban görüntüsüne bürünmüş Apollon ile sevişmiş. Bazılarına göre de Macar ile Kanake kardeş değildir. Lokris’te bir kent, ondan sonra, Amphissa olarak adlandırılmış.
Bkz. Aiolos.
Amphissa
Amphissos (Yunan) Tanrı Apollon ile Dryope’nin oğlu... Çok güçlü olduğu ve Oeta Dağı üstüne bir kent kurduğu bilgisi vardır.
Bkz. Dryope, Apollon.
Amphisthenes (Yunan) Amplikles’in oğlu… İrbos’un babasıdır.
Amphitheatron
Amphithea 1. (Yunan) Argos kralı Adrastos’un karısı... Amphithea, Pronaks’ın kızı, Talaos’un torunudur. Adrastos ve Pronaks kardeştir ve Talaos’un oğullarıdır. Adrastos, Thebai’ye karşı yapılan Yediler Seferi ile anılmaktadır. Çocuklarından Argia, Polyneikes’in karısı, Thersander’in anasıdır. Deipyle, Tydeus’un karısı, Diomedes’in anasıdır.
Bazı kaynaklarda, bu iki kızın dışında, Aigialeia, Aigialeus ve Kyanippos’un da Amphithea’nın çocukları olduğu geçmektedir. Başka kaynaklarda da, Aigialeia ile Kyanippos’un, Aigialeus’un kızı ve oğlu olduğu ifade edilmektedir. Aigialeia, Diomedes’in karısıdır.
Bkz. Adrastos, Arion, Yediler Savaşı, Amphiaraos, Eriphyle, Epigonlar, Alkmaion, Nemeia.
Amphithea 2. (Yunan) Nemiea kralı Lykurgos’un karısı... Opheltes’in anasıdır. Opheltes daha çocukken bir yılan tarafından ya sokularak ya da boğularak öldürülmüş. Onun anısına Nemeia Oyunları düzenlenmiş. Bazı kaynaklarda bu oyunların, Orestes’i çok seven Herakles tarafından başlatıldığı da geçmektedir.
Bkz. Nemeia Oyunları, Herakles, Lykurgos, Hypsiple.
Amphithea 3. (Yunan) Autolykos’un karısı... Autolykos ve Amphithea’nın kızı olan Antikleia, Odysseus’un anası olarak gösterilmektedir. Antikleia, Polymede’nin de anasıdır. Bazı aktarımlarda Polymede de, Aison’un karısı, İason’un anası olarak geçmektedir.
Autolykos, Sisyphos’un sürülerini çalmış. Sisyphos da bu yüzden gelmiş, Autolykos’un sarayına yerleşmiş. Antikleia bu sırada onunla ilişki kurmuş, sonradan da Laertes ile evlenmiş. Bu nedenle Odysseus’u Sisyphos’un oğlu sayan söylenceler çıkmış.
Bkz. Aison, İason, Pelias, Odysseus.
[İason’un anası ve Aison’un karısı olan başka bir ada daha rastlanmıştır: Amphinome. Olası bu iki ad aynı kişiye aittir, ama kaynaklarda bu belirtilmemiştir. F. E.]
Amphithemis (Yunan) Apollo ile Akakallis’in oğlu (Garamas)… Akakallis, Girit kralı Minos’un kızı ve Miletos’un anasıdır. Amphithemis, Nympha Tritonis’ten doğma Nasamon ile Kaphauros ya da Kephalion’un babasıdır.
Bkz. Apollon, Kephalion, Kaphauros.
Amphitrite (Yunan) (Yunan) Denizler tanrısı Poseidon’un karısı... Bu bakımdan aynı zamanda deniz tanrıçası sayılır. “Kara gözlü gürleyici” lakabıyla da anılır. Amphitrite sözcüğü Hellence “dünyayı saran kadın” anlamındadır.
Okeanos kızı Doris'in deniz tanrı Nereus'la birleşmesinden Naksos Adası’nın Nereus Kızları diye anılan elli kız (Nereides) doğar. Ahenkli isimlerini dize dize saymakla bitiremez, Hesiodos (Theog. 240 v.d.). Amphitrite de bunlardan biridir. Öyküsü, macerası yoktur her nedense. Günün birinde Poseidon onu bir kumsalda kız kardeşleriyle dalgaları cisimlendirirken görmüş ve güzelliğine vurulmuş. Ama kız çok utangaçmış, tanrıdan kaçmış ve Atlas'ın dünyayı omuzlarında taşıdığı uzak ülkelere varmış. Poseidon da bir yunus balığı göndermiş peşinden, yunus Amphitrite'yi sırtladığı gibi, getirmiş deniz kralına vermiş. Evlenmişler ve o gün bugün mutlu bir çift olarak yaşamışlar. Denizden olma bir sürü yaratığın başında, köpükler arasında kayan bir arabada oturur gösterilen denizler kraliçesi, Poseidon'a bağlı bir eş olmuş. Kimi söylenceye göre çocuğu olmamış, ama Hesiodos onun, yarısı insan, yarısı balık olan deniz tanrısı Triton'u doğurduğunu şöyle anlatır (Theog. 230, vd.):
“..........
Toprağı sarsıp gümbürdeten Poseidon
Amphitrite tanrıçayla evlendi
ve onların sevişmelerinden
büyük Triton doğdu, gücü kuvveti sonsuz,
o Triton ki dalgaların dibinde,
anasının ve soylu babasının yanında
altından bir sarayda oturur
korkular saçarak çevreye.
........”
Bkz. Poseidon, Triton.
Soy Tabloları: 3
Amphitryon (Yunan) Perseus’un torunu ve güzel Alkmene’nin kocası... Tirnys Kralı Alkaios’un oğludur. Tanrılar tanrısı Zeus’un, Amphitryon’un kılığına girerek, Alkmene’yi kandırması ve onunla yatması söylencesiyle ünlüdür.
Amphitryon, kaza ile amcası Elektryon'u öldürür. Yurdundan sürülüp Thebai'ye sığınır ve Thebai kralı Kreon, onu bu suçundan arındırır. Amphitryon kendisiyle birlikte Thebai'ye gelen amcakızı güzel Alkmene'ye talip olur, ama Alkmene bu evlenme için, bir koşul koyar: Amphitryon, bir zamanlar kral Pterelaos'un oğullarınca öldürülen kardeşlerinin öcünü almalıdır. Kim bilir belki de, kral Pterelaos'u öldürmenin olanaksızlığıyla Amprhitryon’a böyle bir koşul koymuştur. Çünkü kralın saçında onu ölümsüz kılan bir altın tel vardır. Kreon, Amphitryon’a yardım etmeye söz verir, yalnız Dionysos'un Thebai yurduna saldığı Teumessos tilkisinden bölgeyi kurtarmasını ister. Amphitryon bu işi başarır, sonra da Alkmene'nin isteğini yerine getirmek için yola çıkar.
 Alkmene’nin kardeşi ya da kardeşleri, Taphos Adası’ndan gelen Mestor soyundan Pterelaos’ın oğulları tarafından öldürülmüş. Mestor, Alkmene’nin babası Elektryon, Amphitryon’un babası Alkaios, Perseus’un Andromeda’dan doğma çocuklarıdır. Pterelaos, bu nedenle krallığın kendilerine ait olduğunu ileri sürerek, oğullarını orduyla yollayıp Alkmene’nin kardeşi Amphimakhos’u (ya da kardeşlerini) öldürtmüş. Yalnız Taphos Adası’nın kentini almak, kralı Pterelaos'u öldürmeye bağlıdır. O da olanaksızdır, çünkü kralın saçında onu ölümsüz kılan bir altın tel vardır. Amphitryon'a tutulan kral kızı Komaitho babasının başından bu altın teli koparmış. Pterelaos ölünce, Amphitryon Taphos'u ele geçirmiş. Tapsos krallığını, sefere katılan arkadaşı Atina'lı Kephalos'a vermiş. Ama Komaitho'ya şükran beslemek şöyle dursun, onu öldürmüş ve Taphos'u yağma ettikten sonra Thebai'ye dönmüş.
O sırada Zeus, Amphitryon kılığında Alkmene'nin koynuna girer. Söylentiye göre, bu sevişme üç tam gün sürmüş, Zeus güneşe bu süre dolmadan görünmemesini buyurmuşmuş çünkü. Tanrı bu süre içinde Herakles'i ana rahmine yerleştirmiş. Aynı gece, sabaha karşı seferden dönen Amphitryon da, güzel karısına kavuşur. Ne var ki kocasının biraz önce boş bıraktığı yatağa gene döndüğünü gören Alkmene de, karısından fazla bir iltifat görmeyen Amphitryon da şaşkındır. Daha sonra aldatıldığını öğrenen Amphitryon, Alkmene'yi diri diri yakmak istemiş, ama Zeus odun yığınını, üstüne yağmur yağdırarak söndürmüş. Amphitryon da tanrı buyruğuna boyun eğmiş. Aldatılmaya zoru zoruna gönüllenerek karısının koynuna girmiş. Alkmene bir gün arayla Herakles'i, sonra da İphikles'i doğurmuş. Amphitryon hangisinin kendi oğlu olduğunu bilmek için çocukların odasına iki koca yılan koymuş. İphikles ürkmüş, sekiz aylık Herakles ise oynayarak canavarları boğmuş. Amphitryon böylece ölümsüz çocuğun hangisi, ölümlünün hangisi olduğunu anlar. Başka bir anlatıma göre, bu işi Amphitryon değil de Zeus'u kıskanan ve ana rahmine düştüğünden beri Herakles’e düşman olan Hera yapmış. Amphitryon iki çocuğu birlikte yetiştirmiş ve Herakles'in yanı başında Minyenlere karşı bir savaşta can vermiş.
Bazı kaynaklarda Herakles’e, ölümlü babası Amphitryon nedeniyle, Amphitryon soyadı verildiği bilgisi de vardır.
 Herodotos’un anlatımına göre, Herakles’in anası Alkmene ve babası Amphitryon’un kökenleri Aigyptos’a çıkmaktaymış. Ona göre Hellenler, Amphitryon oğlu Herakles’in adını, Mısırlılardan almıştır. Mısırlılar, Hellenlerden almış olsalarmış, Herakles’e gelene dek, önce, önemli tanrılardan Poseidon tanrıyı almaları gerekirmiş. Mısırlılar, uzun yıllar önce deniz ticaretine başlamışlarsa da, Poseidon’u bilmiyorlarmış.
Herodotos, Herodotos Tarihi, II. Kitap / Bölüm 43.
“Bu konuya biraz ışık serpebilmek için Fenike’deki Tyr’e kadar bir deniz yolculuğu yaptım. Orada pek yüce tutulan bir Herakles Tapınağı bulunduğunu işitmiştim, bana bilgi verebilecek kimseleri orada bulabilecektim. Tapınağı gördüm; zengin sunularla süslüydü, iki sütun vardı, biri saf altın, öbürü yeşil akik taşından, geceleri pırıl pırıl yanıyordu. Tanrı adamlarıyla görüştüm ve onlara bu tapınak ne zamandan beri var, diye sordum. Çünkü onların dinini de Yunan dininden değişik bulmuştum; çünkü bana dediler ki, tapınak Tyr kurulduğundan beri vardır ve Tyr’de insanların oturmaya başladıkları zamandan beri iki bin üç yüz yıl geçmiştir. Tyr’de bir Herakles Tapınağı daha gördüm, buna Thasos Herakles’i diyorlardı. Oradan kalkıp Thasos’a gittim ve bir Herakles Tapınağı buldum, Europa’yı aramak için denize açılan ve Thasos’ta bir koloni kuran Fenikeliler yapmışlar. Bu olay, Yunanistan’da Amphitryon oğlu Herakles’in doğumundan beş kuşak geriye gider. Demek ki benim soruşturmalarım Herakles’in eski bir tanrı olduğunu kanıtlamıştır ve Yunanlılar, benim düşünceme göre Herakles adına iki din yaşatmakla iyi yapıyorlar, adına Olymposlu sıfatını eklediklerine bu ölümsüze yaraşan kurbanlar sunuyorlar, öbürünü de yalnız bir kahraman olarak kutluyorlar.”
Herodotos, Herodotos Tarihi, II. Kitap / Bölüm 44.
“.........., Amphitryon oğlu Herakles gibi, Yunanlılar arasında ortaya çıkmış ve onlar arasında yıl tüketmiş olsalardı, onların da, onun gibi önce insan oldukları, sonra kendilerinden önce gelmiş olan bu tanrıların adını taşıdıkları söylenebilirdi. .......... Yunanlılar bu tanrıların adlarını öbür tanrıların adlarından daha sonra öğrenmişlerdir (Sözü edilen tanrılar Dionysos ve Pan’dır.) ve bu adları öğrendikten sonradır ki onları yaşatmış ve bir soy kütüğü oluşturabilmişlerdir.”
Herodotos, Herodotos Tarihi, II. Kitap / Bölüm 146.
Bkz. Alkmene, Elektryon, Herakles, Amphimakhos.
Soy Tabloları: 11 12
Yazında Amphitryon Amphitryon batılı yazında ilk aldatılan koca olarak yaşar. Adı Homeros Destanları’nda çok saygıdeğer, giderek mutlu bir kişi olarak tanımlanır, çünkü tanrılar tanrısı Zeus tarafından aldatılmak bir alçalma, düşkünlük oluşturmaz, hatta onur sayılır. Homerik çağlarda inanılan, benimsenen budur. Sonraları ise görüşler değişmiştir. Hellen ilkçağında Euripides'in "Alkmene" (kayıp) adlı bir tragedyası olduğuna göre, konu komik sayılmamıştır daha. Yeni komedya denilen Hellenistik çağ tiyatrosu Amphitryon-Alkmene serüvenini işlemeye başlar, Latin komedya yazarı Plautus "Ampitruo" adlı oyununda aldatılmış koca motifini bütün çıplaklığıyla ele alır, Amphitryon'un benzeri Sosias tipini de yaratarak Moliere'in tadına doyulmaz "Amphitryon" komedyasına örnek olur.
Amphitriyonidler (Yunan) Herakles soyu... Ölümlü babası Amphitryon’a dayandırılarak, Herakles’in soyundan gelenlere verilen ad.
Bkz. Herakles.
Amphmemis (Girit) Kreta (bugün Girit) Kralı Minos’un kızı Akakallis’in, tanrı Apollon’dan olma üç oğlundan biri...
Bkz. Akakallis, Apollon, Miletos, Garamas.
Amphora
Amphoreitos (Yunan) Alkmaion ile su perisi Kallirhoe'nin oğlu... Ünlü önbilici Amphiaraos'un torunu. Kendisi daha çocukken (bazı aktarımlarda bebekken), babası, Arkadia kralı Phegeus tarafından öldürülünce, anası, tanrı Zeus'tan, oğlunun (ya da oğullarının) çabuk büyümesini diler. Çabuk büyüyen oğulun Akarnan olduğu, bunun yanı sıra Amphoreitos’un da çabuk büyüdüğü başka kaynaklarda geçmektedir. Birkaç ay içinde erginlik çağına eren bu çocuk ya da çocuklar, Phegeus'la çocuklarını öldürerek babalarının öcünü alırlar. Sonra da kardeşi Akarnan’la birlikte, batı Hellas (bugün Yunanistan)'ta, Akarnan’ın adını taşıyan ve bugün de Akarnania diye anılan ülkeyi kurarlar. Bu bölgede oturanlar Akarnanlar da diye anılırlar.
Bkz. Kallirhoe, Alkmaion, Akarnania, Epigonlar, Peplos, Gerdanlık, Kreon, Polyneikes, Yediler Seferi, Eteokles, Amphiaraos, Melampus, Adrastos.
[Amphoreitos adında, Troia Savaşı’nda Patroklos tarafından öldürülen Lykialı bir savaşçıya da rastlanmıştır. F. E.]
Amphoriskos
Amprakia
Ampykos 1. (Yunan) Elatos’un oğlu... Khloris’ten doğma oğlu Mophos, geleceği gören bir önbilici imiş. Bazı kaynaklarda Ampykos’un adı, Ampyks olarak da geçmektedir.
Ampykos 2. (Etiyopya) Demeter’in rahiplerinden... Aynı zamanda Aithiopialı (Etyopyalı) önderlerden biriymiş.
Kepheus’un kızı Andromeda’nın düğününde, Phineus ve Perseus arasında çıkan kavgada, Phineus tarafından öldürülmüş. Phineus, Andromeda’nın hem amcasıdır, hem de talibi ya da sözlüsüdür. Andromeda’nın, Gorgo ejderine kurban edilmesi gerekmiş, bu nedenle bir kayaya zincirlenmiş. Göklerden inen Perseus, tam ejderin kafasını kesecekken Andromeda’ya bakar ve ona âşık olur. Onunla evlenmek istediğini, eğer evlenirlerse Gorgo’nun kafasını keseceğini söyler. Perseus ve Andromeda’nın evlendikleri gece düğün evini basan Phineus ve arkadaşlarının, Perseus ile aralarındaki bu kavgada ölmüş. Daha sonra, Perseus, baskıncılardan kurtulmak için kestiği Gorgo başını gösterince, düğüne gelen konuklardan bir kısmı ve baskıncılar ona bakıp taş kesilmiş.
Bkz. Perseus, Phineus, Gorgo, Andromeda.
 Ampyks 1. Bkz. Lapithler.
Ampyks 2. (Etiyopya) Aithiopialı (Etyopyalı) önderlerden... Kepheus’un kızı Andromeda’nın düğününde, Phineus ve Perseus arasında çıkan kavgada ölmüş. Phineus, Andromeda’nın hem amcasıdır, hem de talibi ya da sözlüsüdür. Andromeda’nın, Gorgo ejderine kurban edilmesi gerekmiş, bu nedenle bir kayaya zincirlenmiş. Göklerden inen Perseus, tam ejderin kafasını kesecekken Andromeda’ya bakar ve ona âşık olur. Onunla evlenmek istediğini, eğer evlenirlerse Gorgo’nun kafasını keseceğini söyler. Perseus ve Andromeda’nın evlendikleri gece düğün evini basan Phineus ve arkadaşlarının, Perseus ile aralarındaki kavga sonrası Perseus, baskıncılardan kurtulmak için kestiği Gorgo başını gösterince, düğüne gelen Ampyks, diğer bazı konuklar ve baskıncılar ona bakıp taş kesilmiş.
Bkz. Perseus, Phineus, Gorgo, Andromeda.
Ampyks 3. (Yunan) Patreus’un atalarından... Patrea kentini kurduğu söylenmektedir. Soyu Pleiadlardan Taygete ile Zeus’a dek gitmektedir. Lakedaimon, Zeus ile Taygete’nin oğludur. Ampyks’te, Lakedaimon’un torunu Harpolos’un torunu Aiginetes’in torunudur. Pelias’ın oğlu, Areus’un babası olduğu bilgisi de vardır.
Bkz. Taygete, Lakedaimon, Sparta, Zeus.
[Burada adı geçen Pelias, söylencesel İolkos kralı Pelias değildir. F. E.]
Ampyks 4. Bkz. Ampykos.
Amrit
Amset (Mısır) Horus’un dört oğlundan biri… Horus’un insan başı, içine ölülerin içorganlarının konulduğu dört kanobos kasından birinin kapağını süslemektedir.
Amular (Mısır/Sami) Mısır metinlerinde Suriyeli Sami budunlarına verilen ad… Bunlar Mısır’a düzenledikleri kanlı ve yıkıcı yayılımcılık yüzünden (M. Ö. XVII. yy.), tanrıların ve Nil çevresinde oturan halkın baş düşmanı olarak nitelendirilmişler.
 Amulius (Roma) Alba Longa’nın masalsı kralı... Prokas’ın iki oğlundan biri. Babaları Prokas, zor kullanarak erk sahibi olduktan sonra Hesperia (b. İtalya)’ya hükmetmiş. Bazılarına göre, babasının onun ve kardeşi Numitor’un ya da varisinin Troia’dan gelen altın ile ganimetler ve krallık olarak ikiye böldüğünü söyler. Prokas ölünce Numitor krallığı seçer. Ama Amulius, altın ve ganimetleri elinde tuttuğu için daha güçlenir ve krallığı kardeşinden alır.
Numitor’un oğlunu, hak aramayacağından emin olmak için öldürür. Kızı Rea (ya da Rhea) Silvia’yı da evlenmesin diye Vesta tanrıçasına rahibe yapar. Tanrı Mars’tan gebe kalan Rea Silvia, Romulus ile Remus’u doğurur. Bazılarına göre de, Rea (İlia olarak da geçmektedir) bu ikizlerin babası Amulius’tur. Amulius’un, ikizlerin, Tiber Irmağı’na bırakılarak ırmakta boğulmalarını buyurduğu da aktarılmaktadır. İkizler Tiber Irmağı kıyısına bırakılır ve bir kurt tarafından emzirilip, büyütülür. Daha sonraları kendisini yetiştiren çoban Faustulus’tan doğumu hakkındaki gerçeği öğrenen Romulus, saraya baskın yapıp amcasını öldürür ve dedesi Numitor’u tahta oturtur.
Amulius’un bir başka kadından Antho adında bir oğlu daha olduğu da aktarılmaktadır.
Bkz. Alba Longa, Remus, Romulus, Roma, Kurt.
Amurru (Sami) Krallık... Asi Irmağı’nın yukarı bölümünün batısında bulunmaktadır. M.Ö. XIV. yüzyılda Mısır egemenliği altında Abdi-Aşirte ve özellikle Hititlerle anlaşan oğlu Aziru tarafından kurulmuş. Hititlere bağlı olarak varlığını sürdüren krallık, denizden gelen budunlar tarafından yıkılmış.
Bkz. Amurrular.
Amurru Dili (Sami) Sami dili... Yalnızca Akkad dilinde yazılmış metinlerdeki kimi açıklamalar ve özel adlar aracılığıyla bilinen eski bir Sami dilidir.
Amurrular (Sami) Budun... M.Ö. XXIV. yüzyıl ile XVIII. yüzyıl arasında Suriye ve Mezopotamya’ya göç ettikleri anlaşılan budunlardır. Bunlar, Suriye geçidinin iklim değişiklikleri nedeniyle topraklarını terk eden çiftçiler ve hayvan yetiştiricileridir. Bu iklim değişiklikleri halkın yerleşebileceği araziyi genişleten ve nüfus çoğalmasına elverişli bir ortam hazırlayan yağışlar dönemi (2400-2000’e doğru) ile 2000 yılından sonra ülkeye çöken ve insanoğlunun kullanabileceği toprağı kısıtlayan kuraklık dönemidir. Amurruların gelmesiyle Suriye’de kimi kentler yıkılmış, kısa ya da uzun bir süre için birçok yerde, kent yaşamı sona ermiş. Mezopotamya’da, bazen besin ve iş arayan küçük topluluklar, bazen yağmacı çeteler halinde dolaşan Amurrular, imparatorlukların gerilemesinden yararlanmış ya da bu süreci hızlandırmışlar: Akkad (XXII. yüzyıl başı), sonra Ur (XXI. yüzyıl sonu). Ur’un yıkılmasından sonra Mezopotamya, Amurru önderleri tarafından yönetilen krallıklara bölünür. Krallar yurttaşlarını başıboş dolaşıp, kavga çıkarmaktan vazgeçirmeye çalışırlar.
Göçebelikten vazgeçen Amurrular yerleşik düzende yaşayanların içinde erirler. Yazıya dökülmemiş lehçeleri (batı Sami tipi), Akkadça’nın karşısında kaybolarak, Suriye’nin aralarında akrabalık bulunan ağızlarına karışmış.
Bkz. Amurru, Ammon Oğulları.
Mitosların Zamanı: Babil İkinci Bin yıl
Amyklai
Amyklas (Yunan) Lakedaimon’nla Sparta’nın oğlu... Lakedaimon, Zeus’un Atlas kızı Taygete’den doğma oğludur. Irmak-tanrı Eurotas’ın kızı Sparta ile evlenir ve Lakedaimon kentini kurar. Böylelikle ırmak-tanrı Eurotas’ın egemenlik bölgesi olan Lakonia’nın kralı olur. Karısının adından dolayı aynı kente bu nedenle Sparta da denilir. Amyklas, babasını öldürüp, krallığın başına geçer. Karısı Diomede, Lapithos’un kızıymış. Lapithos ise ırmak-tanrı Peneios’un kızı Stilbe ile Apollon’un oğluyuş. Amyklas da Amyklai’yi kurmuş. Oğlu Hyakintshos bu kentteki bir yarışmada ölmüş. Apollon, disk atarken kaza ile candan bağlandığı Hyakintshos’u öldürmüş. Ölünün, yere akan kanından fışkıran koyu renkli çiçeğe, yani sümbüle Hellenler, bu güzel delikanlının adını vermişler. Amyklas, Argalos tarafından öldürülmüş. Argalos, sonra da tahta geçmiş.
Bkz. Lakedaimon, Hyakinthia, Hyakinthos, Hyakinthos Kızları, Apollon.
Soy Tabloları: 10 12
[Nereus Kızları arasında da bir Amyklas’a rastlanmıştır. F. E.]
 Amykos (Bebryk) Bebryklerin kralı... Poseidon'un Melias adlı su perisinden doğma dev oğludur. Bursa'dan Karadeniz’e uzanan Bithynia bölgesinde Bebrykes adlı bir boyun kralıymış. Zalimliğiyle ünlenmiş. Yumruk dövüşünde pek usta olan bu dev, hem çıplak yumrukla, hem de “kestos” denilen kurşunlu bir eldivenle (kendisinin bulduğu söylencesi vardır) yarışır, ülkesine her geleni kendisiyle boy ölçüşmeye zorlar, çoğu zaman da yener ve öldürürmüş. Argonautlar Bebryklerin ilinde Khalkedon'a (Kadıköy) vardıkları zaman, Zeus oğlu Polydeukes onunla güreşmeyi göze almış ve korkunç devi yenerek yolculara karşı insafsızca davranmasına son vermiş.
Bkz. Argonautlar, Polydeukes.
[Bunun dışında dört Amykos’a daha rastlanmıştır: Birincisi kentaurdur. İki ayrı Amykos, Hesperia’da Aineias’ın yanında çarpışmış. Turnus tarafından ikisi de öldürülmüş. Sonuncusu ise, Theano adlı Troialı bir kadının kocasıdır. Bu kadının, Paris’le aynı gün doğan Mimas’ı doğurmakla ünlendiği söylenilmektedir. F. E.]
Amykos
 Amymone (Yunan) Argos Kralı Danaos’un elli kızından biri... Danaidler adıyla anılan bu kızlardan Amymone, Yunan Mitolojisi’nin su ile ilgili en ilginç öykülerinden birinde başrol oynamaktadır. Poseidon, ırmak-tanrı İnakos’a kızmış ve onu kurutmuş. Susuz kalan Argoslulara su bulmak için, Argos kralı Danaos, elli kızını su aramaya yollamış. Bu arayış sırasında Amymone’ye bir satyr saldırmış. Korkudan kaçmaya başlayan güzel kızcağız, Poseidon’dan yardım dilenmiş. Poseidon onu kurtarmış ve güzelliğine vurulup, onunla evlenmiş. Ona düğün armağanı olmak üzere, üç çatallı mızrağını yere saplayıp, Lerna kaynağını meydana getirmiş.
 Bir diğer anlatımda da, kuraklığa neden olan Poseidon'un, göz koyduğu Argos'un, Hera'ya verilmesine karşı öfkelenmesi gösterilmektedir. Diğer söylencede olduğu gibi, Danaos, kızlarını su aramaya gönderir. Amymone bütün gün kırlarda dolaştıktan sonra, yorgun düşüp uykuya dalar. O sırada bir satyrin saldırısına uğrar, kız uyanır, avazı çıktığı kadar bağırır ve Poseidon'a yakarır. Tanrı çıkagelir, satyri kovar, yabasını kayaya vurup bir kaynak fışkırtır. Bu kaynak sonradan Amymone adını alır. Güzel kıza gönül veren Poseidon onunla sevişir. Nauplios adlı bir oğulları olur. Nauplios, Argos ilinin güneyinde Nauplia kentinin kurucusudur.
Bkz. Poseidon, Danaidler, Nauplios, Danaos.
[Aphrodite’nin, Adonis’ten Amymone (ya da Beroe] adında bir kızı olduğu, bazı kaynaklarda geçmektedir. Bazılarına göre Beroe, Okeanos Kızlarındandır (Borea 4, Borea 5). Borea 5, Amymone 2 olarak da söylenmektedir. F. E.]
Amymone* (Yunan) "Amymone" Aiskhylos'un "Yalvarıcı Kadınlar" ile başlayan ve Danaidler ile Aigyptos Oğullarının dramını anlatan trilogyaya eklenmiş bir satyr oyununun (kayıp) adı olsa gerek.
[Aphrodite’nin, Adonis’ten Amymone (ya da Beroe] adında bir kızı olduğu, bazı kaynaklarda geçmektedir. F. E.]
Amyntas 1. (Makedon) Makedon üç kral...
Amyntas I. Perdikkas’ın yedinci kuşak torunu... M. Ö. 540'tan 498'e kadar hüküm sürmüş, Dara I'e bağımlılığı kabul etmek zorunda kalmış. Perslere satkınlık eden Aleksandros, Amyntas’ın oğludur.
Hellespontos ve Thrakia (Trakya), Perslere boyun eğmiştir. Thrakia’da, ordunun su gereksinimini karşılamak için Megabozos, Mekadonia’ya haberci çıkarır. Kendinden sonra ordunun en büyükleri olan bu adamlar, büyük kral Dareios adına Amyntas’tan su istemeye giderler. Amyntas onlarla görüşür, isteklerini kabul eder, ayrıca onlara bir şölen sunar. Şölende çok içki içen Persler, eğlence kızları ya da karılarının nerde olduğunu sorar. Amyntas, böyle bir adetleri olmadığını söylese de, kızları çağırtmak zorunda kalır. Haremden kızlar gelir, Perslerin karşısına oturur. Persler bunu da beğenmez, kızları yanlarına isterler. Tüm Thrakia’ya boyun eğdirmiş Perslerden korkan Amyntas, bu dileklerini de kabul eder. Kızlar Perslerin yanına oturur oturmaz, Persler kızlara sarkıntılık etmeye başlar. Bu duruma çok içerleyen Aleksandros, babasına yatmasını söyler ve kızları yıkansınlar diye hareme yollar. Komutanların sayısı kadar Makedonialı gence kadın giysileri giydirtip, ellerine hançer verir. Perslerin yanına oturan delikanlılar, Persler sarkıntılık eder etmez, onları hançerleyerek öldürür.
Herodotos, Herodotos Tarihi, V. Kitap / Bölüm 17–20.
 Amyntas II Amyntas’ın torunu... Amyntas’ın kızı, Aleksandros’un kız kardeşi Gygea’nın, Pers Bubares’ten olma oğlu. Ana tarafından büyükbabasının adını taşıyan bu Amyntas, Asya’da yaşamış. Büyük kral, Amyntas’ı, Phrygia (Frigya)’da büyük bir kent olan Alabanda’ya vali yapmış.
Herodotos, Herodotos Tarihi, VIII. Kitap / Bölüm 136.
Amyntas III Philipos II’nin babası… M. Ö. 393'ten 369/70'e kadar hüküm sürdüğü sanılır. Olynthos'a karşı Spartalılar tarafından korunur. İllyrialı olan Eurydike ile evlenir ve Philipos II’nin babası olur.
Amyntas 2. (Makedon) Büyük İskender’in generali Tır kuşatmasında kendini gösterir ve Asya'da ölür.
Amyntas 3. (Makedon) Makedonyalı serüvenci… Antiokhos'un oğludur. Dara'nın hizmetine girer. İssos Savaşı'nda (M. Ö. 333) Perslerin yanında savaşır ve Mısır'da ölür (M. Ö. 330'a doğru).
Amyntas 4. (Galat) Son Galatia kralı… M. Ö. 36 yılında Antonius'tan, Galatia ile sınır üzerindeki birkaç bölgeyi elde eder. Augustus bu krallığı Amyntas'a bırakır. Ölümünde Galatia bır Roma eyaletine dönüştürülür (M. Ö. 25).
Bkz. Galatlar.
Amyntor (Yunan) Boiotia kralı... Thessalia’da Pelion Dağı yakınlarındaki Magnesia kentinde krallık yapmaktaymış. Karısını, Phthia adındaki bir kadınla aldatmış. Anasının sözüne uyan oğlu Phoiniks, Phthia’yı baştan çıkartmaya çalışınca, babası Amyntor tarafından yurdundan sürülmüş.
Bir diğer kaynakta, Dolopların kralı ve sonradan Akhilleus’un arkadaşı olduğu aktarılmaktadır. Ayrıca, kızı Astydamia ile evlenmek ve topraklarından geçmek isteyen Herekles’e izin vermediği gerekçesiyle, Herakles tarafından öldürüldüğü bilgisi de vardır.
Bkz. Phoiniks.
[Bir diğer Amyntor da, Aigyptos Oğullarından biridir. Danaos Kızlarından Damone’ye eş olmuş. F. E.]
Amyrgia (İskit) Budun... Skythlerin Amyrgia budunundan oldukları halde, kendilerine Sakesler denilmekteymiş. Herodotos Tarihi’nde, Avrupa topraklarına gelen Pers ordusunun sayımında adları geçmektedir. Başlarında koni biçiminde düz duran katı takkeler varmış. Ayaklarına bol potur giyerlermiş. Yurtlarına özgü yayları ve hançerleri ve balta yerine kendi ulusal sagarisleri varmış.
Herodotos, Herodotos Tarihi, VII. Kitap / Bölüm 64.
Amyris (Yunan) Sikyon’a gelen damat adayı... Sikyon tiranı Kleisthenes’in, kızı Agariste’yi, Hellas (bugün Yunanistan)’ın en seçkin kişisiyle evlendirmek için yaptığı çağrıya katılanlar arasında, Sirisli Damaos’un bilge babası olarak adı geçer.
Herodotos, Herodotos Tarihi, VI. Kitap / Bölüm 127.
Bkz. Kleisthenes.
Amyrtaios (Mısır) Mısır'da Sais kentinin prensi. M. Ö. 460 yılına doğru Pers boyunduruğundan, (Artakserkses I) kurtulmaya çalışır. Hellaslıların yardımıyla kurtuluş hareketinin önderi olur ve M. Ö. 449'a kadar Delta'nın özgürlüğünü korur. M. Ö. 410'da patlak veren yeni bir başkaldırı, Mısır'ın bağımsızlığının Dara II tarafından kabul edilmesine (404'tel) yol açar. Amyrtaios XXVIII. hanedanı (M. Ö. 404–398) tek başına kurar ve temsil eder.
Amythaon 1. Bkz. Kretheus.
Soy Tabloları: 10 17 18
 Amythaon 2. (Limni) Lemnianlardan... Lemnoslu kadınlar Aphrodite adına bayram yaparlarken, sonraları bu geleneği bırakırlar. Tanrıça bunu bir aşağılama sayıp öç almak ister. Kadınlara öyle bir koku verir ki, kocaları yanlarına varamaz olur. Kocalarının kendilerini istemediğini gören, sanan kadınlar, kral dâhil adadaki tüm erkekleri öldürürler (Larcher).
Herodotos, Herodotos Tarihi, VI. Kitap / Bölüm 127.
Lemnianlarla ilgili bir diğer söylence de Herodotos Tarihi’nde geçmektedir. Bu söylencede, yurtlarından kovulan Atinalı Pelasglar Lemnos Adası’na yerleştikten sonra, Atinalı kadınları kaçırırlar. Ama bu kadınlar Pelasglara karışmadıkları gibi çocuklarını da onlara karşı yetiştirirler. Sonradan aldıkları karar ile bu kadınları ve onlardan doğma tüm çocukları öldürürler.
Herodotos, Herodotos Tarihi, not 260.
Bkz. Lemnos Adası.
Amyzon |
