L	A	B	C	D	E	F	G	H	İ	J	K	L	M
	N	O	P	Q	R	S	T	U	V	W	X	Y	Z

---

Lissitzki, El  (1890-1941)

Lasar Markowitsch Lissizki adıyla Yahudi bir ailenin oğlu olarak Smo-lensk yakınlarında Polschinok'ta dünyaya geldi. St. Petersburg Üni­versitesi'ne girmeyi başaramayınca 1909'da Darmstadt'a taşındı. Adını artık Lissitzky olarak yazan delikan­lı, burada mimarlık ağırlıklı mühen­dislik bilimleri okudu. I. Dünya Sa­vaşı patlak verince Rusya'ya döndü.

1919'dan Sonra: Proun Sanatı Mos­kova'da bir mimarlık bürosunda asistan olarak çalışan Lissitzky, 1918'de diplomasını eline aldı. Bu dönemde, sayısız yayınlarını resimle­mekle Yahudi kültürünün korunma­sı hareketine aktif bir biçimde katıl­dı.
1919'da, Marc Chagall'm yönettiği Witebsk Mimarlık Fakültesi ve Gra­fik Atölyeleri Yüksek Sanat Atölyeleri'ne atandı. Burada Kasimirr Malewitsch'in saf geometrik biçimli suprematizmine (resim tasarımı) yö­nelerek Schlagt die Weissen mit dem roten Keil (Beyazları Kızıl Kamayla Vurunuz 1918/19) adlı kışkırtıcı afişi tasarladı. Burada kızıl bir (Bolşevik) kama, beyaz bir (Menşevik) çevreye girmektedir.

Lissitzky aynı yıl içinde Proun (Pro Unowis = sanatta yeni biçimler ka­bul eden) olarak adlandırdığı, kendine özgü bir stil buldu. Yapıtları re­simle mimari tasarı arası bir karışım­dan oluşmaktaydı. Buna dayanarak gerçekleştirdiği Proun IE - Die Stadt (Proun IE - Kent, 1921) kare biçi­minde yatay bir kesim, kenar yapıla­rı ve bu alana doğru uzanan caddeler göstermektedir. Konstrüksiyon kav­ramı Lissitzky için geleceğe yönelik, yeni bir sanatla eşanlamlı bir anlam taşıyordu. Buna karşılık modası geç­miş şövale sanatıyla eşanlamlı olarak Kompozisyon vardı.

1921: Almanya'ya Taşınması Lis­sitzky 1921'de Wchutema'nın Witebsk Sanat ve Mimarlık Yüksekokulu'nda Mimarlık Fakültesi müdür­lüğüne atandı. Öğretim sistemi ko­nusundaki okuliçi tartışmalar yüzün­den Lissitzky, aynı yılın sonunda Al­manya'ya taşındı. Önceleri dergi ve kitap tasarımcısı olarak çalışan sa­natçı, Vladimir Mayakovski'nin Für die Stimme (Ses İçin, 1922) adlı şiir kitabının tipografik tasarımını üst­lendi. Tipografisinin ayırt edici özel­likleri arasında serifsiz harflerle yay­gın bir diyagonallık bulunmaktadır. Yine 1922 yılında İlya Ehrenburg ile birlikte çıkardıkları Der Gegenstand (Nesne) adlı dergide, Lissitzky ulus­lararası kolektif bir resim stilini sa­vunur.

1923: Litografi Dosyası Lissitzky 1923'te Berlin Lehrter Strasse Garı cam pavyonu için bir sergileme alanı tasarladı. Duvarları, Proun sanatı için tipik olan çubuk, küp, küre, dik­dörtgen, kare biçimlerinden oluştur­duğu rölyeflerle donattı. Aynı yıl içinde Hannover'e taşınarak Kestner Derneği için çeşitli yapıtlar ger­çekleştirdi. Bunların arasında bulu­nan Sieg über die Sonne (Güneşi Yenmek) adlı litografi dosyası adını, aynı adlı futurist operadan aldı. Sa­natçı ayrı ayrı yapraklar üzerinde Ansager (Sunucu), Der Aengstliche (Korkak) ve Der Totengraeber (Me­zar Kazıcı) gibi plakatif figürleri ge­ometrik biçimlerle ortaya koydu. R.V.N.2 (1923) adlı tablosuyla eski Proun tablolarına dönüş yaptı (örne­ğin bir küre çevresinde dönen çeşitli düz ve hacimsel cisimler gibi).

1925: Wolkenbügel (Bulut Kemeri)

Akciğer tüberkülozuna yakalanan Lissitzky, 1924'te tedavi olmak için birkaç aylığına İsviçre'ye giderek bir sanatoryumda yattı.

Burada üç tane anıtsal sütun üstünde yükselen Wolkenbügel adını verdiği çengel biçim­li, camdan bir bina dizayn etti. Sa­natçı "uçan" bu binayı mimarlıktaki gelişimin son noktası olarak görü­yordu; ki bu da binaların dayanak yüzeylerinin maksimum'undan minimum'una kadar bir gelişme göster­mişti.

Lissitzky iyileştikten sonra Hans Arp ile birlikte, o tarihe kadar orta­ya çıkmış sanat akımlarını sürekli bir biçim gelişmesine göre sınıflandırıp açıkladıkları Die Kunstismen (Sanat Akımları) adlı kuramsal bir makale yayınladı.

1928'den Sonra: Sergi Yöneticiliği
1927'den beri evli bulunduğu eşi Sophie Küppers ile birlikte Mosko­va'ya taşınarak burada hükümet görevlisi olarak, başka işler yanın­da dış ülkelerdeki tüm Sovyet ser­gilerini yönetmekle görevlendirildi. Bir yıl sonra Wsewolod Meyerhold adlı yönetmene büyük bir kitle ti­yatrosu için bir model tasarladı. Burada bir arena, izleyicileri oyu­nun konusuna sokmakta ve sınıf farkı bulunmayan toplumu sembo­lize etmektedir.

1931'de Moskova'da Gorki Kültür Parkı'ndaki sürekli inşaat sergisine yönetici olarak atandı. Bir yıl sonra SSCB'de İnşaat adlı derginin sanat­sal donanımıyla ilgili çalışmalara ka­tıldı. Propaganda amaçlı bu dergi, fotomontajlı ayrı ayrı resimlerden oluşmaktaydı. Yazı ve metinlerden oluşan sütunları tek tük olarak bu­lunmaktaydı. Sağlığı giderek bozu­lan Lissitzky, 30'lu yılların ortasın­dan sonra sık sık sanatoryumlarda yatmak zorunda kaldı. 1941'de 51 yaşında Moskova'da hayata gözleri­ni yumdu. Yüzyılın 100 Ressamı