ZAMANIN TİNİ

Fransız İhtilali (1789)

XVI.Louis tarafından, karşılaşılan mali sorunları çözmek için toplanan genel meclis (Etats Generaux), kendisini Ulusal Meclis'e dönüştürdü, İnsan Hakları Bildirgesini yayınladı ve anayasa'yı yürürlüğe koydu.(1791)

Köylülüğün ve Parisliler'in ayaklanması feodal ve toplumsal ve siyasal düzeni yıktı.

XVI.Louis'nin muhalefeti monarşinin kaldırılmasına (1792 ) ve kralın kaçma girişiminde bulunması üzerine, giyotinle idamına (1793) yol açtı.

Avusturya önderliğindeki bağlaşmanın istila tehdidi yaratması jakobinleri 'şiddet saltanatına' yöneltti, bunun sonucunda Robespıerre düştü ve idam edildi. (1794) Direktuvar'ın zayıf ve çürümüş iktidarı (1795-1799) Napolyon Bonopart'ın eline geçti.T.D.T.

Jakoben Cumhuriyeti
Radikal Montagnard’ların elindeki Devrim Hükümeti, hukuk ilkesine sarılacak yerde, yazımı biter bitmez anayasayı askıya aldı ve terör uygulamasına geçti.
Yasama Meclisi’nin kurulduğu dönemde, ülkenin içinde bulunduğu ortam Kurucu Meclis zamanında olduğundan çok farklıydı. Bir yanda devrimcilerin giderek kızışan vaat yarışı, öbür yanda devrim aleyhtarlarının yıkıcı faaliyetleri ve din çatış malan havayı iyice elektriklendirirken, en inanılmaz taleplerinin dahi gerçekleşebildiğini gören halk da isteklerinde fazla ısrarcı davranmaya başlamıştı:Parisli militanlar, iktidara el koyabilmek için Robespierre’i ve Jakobenleri basamak olarak kullanacaklardı. Bu sırada Avusturya’ya savaş ilan edilmesi, zaten tutuşmaya hazır olan fitili ateşledi ve Fransa kralı ile ulusu arasındaki son bağları da kopardı. 10 ağustos 1792 tarihinde ülkede mutlakıyet yönetimine son verildi ve XVI. Louis tahttan indirilerek Paris Komünü tarafından tutuklandı. Avusturya’nm ordusu Fransız topraklarına girince, kralın ihanetine uğradıklarına inanan ve düşmanın içeriye sızmış olmasından tedirgin olan Parisliler eylülde ayaklanarak hapishanelerdeki bütün tutuk lulan öldürdüler. 20 eylülde Avusturyalıların Valmy’de durdurulması üzerine Ulusal Konvansiyon toplandı ve Fransa’da cumhuriyeti ilan etti. Önceleri bu yeni mecliste çoğunlukta olan Girondin’lerin karşısına çok geçmeden Mantagnard’lar (Dağlılar) çıktı. Girondin’ler, taşradan gelme ılımlı cumhuriyetçilerdi Monragnard ise, Paris Komünü ile işbirliği yaparak çok radikal ve olağanüstü önlemler alınmasını savunuyorlardı. Bu sırada başlayan kralın muhakemesi sırasında Konvansiyon’un amacı « tanrısal haklarla donatılmış bir hükümdar » kavramının artık var olmadığını halka iyice göstermekti. Ancak bu yargılanma aynı zamanda Montagnard’lar ile Girondin’ler arasında bir iktidar çatışmasına dönüşecekti. Girondin’lerin şiddetle karşı çıkmasına rağmen Montagnard’lar galip geldi ve 21 ocak 1793’te kral XVI. Louis idam edildi. Bu olay, Fransa’ya karşı bir koalisyon kuran Avrupa ile gerginliği iyice tırmandırdı. Fransız toprakları bu koalisyonun tehdidi altındayken, ülkenin batısındaki Vendee bölgesinde de köylüler cumhuriyete karşı ayaklandılar. Konvansiyon, kendi halkının üstüne bir ordu gönderdi ve hızla yayılan ayaklanmalar çok kanlı biçimde bastırıldı. Fransa gerçekten çok kötü günler yaşıyordu: Avrupa Koalisyonu’nun orduları ülkeyi kuşatmış, Vendee’de iç savaş çıkmış ve Konvansiyon’un iki kanadı arasındaki çatışma iyice alevlenmişti. Sonunda, olağanüstü önlemler alındı ve 6 nisanda «Halk Kurtuluş Komitesi» kuruldu. 2 haziranda 1793’te Girondin’ler meclisten saf dışı edildi ve Montagnard’lar iktidarı ele geçirdiler. Bu kargaşa döneminde dış saldırılara karşı koyabilmek için iyice zorlanan hükümet önce anayasayı askıya aldı, 1793 yılı eylülünde de «Terör Dönemi »ni başlattı. Bütün gençler silah altına alındı, şüpheli görülen yüz binlerce kişi tutuklandı, binlerce kişi doğru dürüst veya hiç yargılanmadan öldürüldü. Danton’un çevresinde toplananlar, devrim hükümetinin terör politikasını kıyasıya eleştirrneye başladılar. 1793 yılının son aylarında, Fransa’nın kazandığı zaferlerle istilacı kuvvetler püskürtüldü ve Robespierre, meclisteki ılımlı ve aşırı sol grupların tasfiyesine girişti: Danton ve Hébert ile arkadaşları birbiri ardına giyotine gönderildi. Ama muhaliflerini birer birer ölüme göndermesi, Terör’ün en yoğun döneminde Robespieıre’i halkın desteğinden yoksun bırakmıştı. Nihayet Konvansiyon ona karşı ayaklandı ve 9 thermidor’da (27 temmuz 1794) tutuklanan Robespierre ile yandaşları ertesi gün yargılanmaya bile gerek görülmeksizin idam edildiler. Théma Larousse