ZAMANIN TİNİ

Rus Devrimi
I.Dünya Savaşı’ndaki askeri başarısızlıklar, kıtlık ve Çar’ın politik ödün vermeyi inatla reddetmesi, başlangıçta Petrograd ayaklanmalarına ve Rus otokrasisinin çökmesine yol açan gerginliklerdi.

II. Nikolay, bir hafta içinde, kendiliğinden gelişen gösteriler sonucu tahta terk etmek zorunda kaldı; iktidarı, liberallerin oluşturduğu geçici bir hükümete bırakıyordu (2 [15] mart1917). Benimsediği ilkeler doğrultusunda demokratik nitelik taşıyan yönetim, askeri harekâtın bir anlamda sürdüğünü ve ülkeni ekonomik açıdan çok kötü durumda olduğunu ileri sürerek, savaşın sonunda Kurucu Meclis’in toplanmasını reddetti. Başta devrimciler olmak üzere çeşitli gruplar, buna muhalefet etti. Sosyal Demokratlar küçük bir azınlık olmalarına rağmen, Rusya’da yankılar getiren bir propagandayı başlattılar. Savaşın bir an önce sona erdirilmesini, toprağın köylüler arasında paylaştırılmasını ve Kurucu  Meclis’in toplanmasını savunan Bolşevikler, halk kitlelerinden destek gördü. Ekim 1917’de iktidarı ele geçiren Bolşevikler, sadece Petrograd’da güçsüz bir direnişle karşılaştılar. Moskova ise bir hafta süren çarpışmalar sonunda ellerine geçti.

Kendi hükümetlerini kuran Bolşevikler, bir dizi radikal önlem alarak Kurucu Meclis seçimlerini gerçekleştirdiler. Ancak ocak 1918’de toplanan Kurucu Meclis’in büyük çoğunluğu, Sosyalist Devrimcilerden oluşuyordu. Bu grup, savaşın sona ermesini sağlayan Brest-Litovsk Antlaşması’nın aşağılayıcı olduğunu ileri sürdü ve Almanya’yla yapılacak barış görüşmeleri öncesinde Meclis’i dağıttı. İçte, soldan aşırı sağa kadar bütün muhalifler silaha sarıldı. Rusya üç yıl boyunca kasıp kavuran iç savaş, savaş komünizmi önlemlerinin alınmasına neden oldu: erzak dağıtımı karneye bağlandı, köylünün ürünlerine el kondu, siyasi polis Çeka tarafından alınan çok sert güvenlik önlemlerinin yanı sıra, ticari işletmeler ve — bankalar devletleştirildi. 1918 başında Troçki tarafından kurulan Kızıl Ordu birçok cephede savaşıyordu; sonunda Beyaz kuvvetleri geri çekilmeye, ardından da ülkeyi terk etmeye zorlada. Rusya’da komünizmin zafere ulaşmasında, Bolşeviklerin kararlılığından çok muhaliflerin bölünmesi etkili olmuştu.

1921’e gelindiğinde barış yeniden sağlanmıştı, ama ülke tam bir harabeye dönmüş, bütün gücünü tüketmişti. Bütün üretim çarklarının, bankaların, ticari işletmelerin devletleştirilmesi ekonomiyi felce uğratmıştı. Ayrıca Komünist Parti içindeki iç huzursuzluk sürüyordu. Şubat-mart 1921’de devrimin ilk militanları olan Kronştadt denizcileri, Sovyet hükümetine karşı ayaklanarak yeni bir meclisin toplanmasını istediler. Acımasızca bastırılan ayaklanma, Sovyet hükümeti için bir uyarı olmuştu. Lenin, özel işletmeleri bir ölçüde izin veren ve bir iç yumuşama ortamının oluşmasına sağlayan Yeni Ekonomi Politikası’nı (NEP) başlattı. Köylünün ürünlerine   el koyma yerine belli ‘bir vergi alma yoluna gidildi. (ilke, içinde bulunduğu zor durumdan yavaş yavaş kurtulmaya başladı. Ama 1924’te Lenin’nin ölmesiyle birlikte çok sayıda Bolşevik, NEP’i kabul edilemez bir geri adım olarak değerlendirerek bu harekete ciddi biçimde karşı çıkacaktı.
Théma Larousse